Шэнэ Хэлсээн: Иоанн
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:03:35.431728+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Иоанн

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Иоанн

Иоанн

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

1

Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл

Үгэ хадаа хүн боложо түрөө

1^1Анханһаа нааша – юртэмсэ дэлхэйн зохёон бүтээгдэхэһээ түрүүн – Үгэ[*] бии байһан юм. Тэрэ болбол Бурхантай хамта байгаа. Тэрэ хадаа Бурхан мүн байгаа+. 2Үгэ болбол анханһаа нааша Бурхантай хамта байһан юм. 3-4Бүхы юумэн Үгөөр лэ бүтээгдэһэн байна, нэгэшье бүтээгдэһэн юумэн тэрээнгүйгөөр бүтээгүй байгаа. Тэрэ өөрөө бүхы амидаралай эхин мүн. Амидарал гээшэ бүхы хүнүүдые гэрэлтүүлдэг Гэрэл туяа мүн++. 5Гэрэл туяа болбол шэг харанхы соогуур сасаран гэрэлтэдэг, тиин шэг харанхы Гэрэл туяае һүнөөжэ шадахагүй юм.

6Иоанн гэжэ нэрэтэй хүниие Бурхан эльгээһэн байна+. 7Гэрэл туяагай ерэхэ тухай гэршэлхэеэ Иоанн ерээ. Тэрэнэй гэршэлэлгын ашаар бүхы хүнүүд гэрэл туяада этигэхэ ёһотой байгаа+. 8Иоанн өөрөө Гэрэл туяа бэшэ һэн. Тэрэ Гэрэл туяагай гэршэнь һэн. 9Бүхы хүнүүдые гэрэлтүүлдэг жэнхэни Гэрэл туяа юртэмсэ дэлхэйдэ ерэдэг бэлэй+. 10Тэрэ хадаа юртэмсэ дэлхэй соо байгаа, юртэмсэ дэлхэй тэрээгээр зохёон бүтээгдэһэншье һаа, тэрээниие дэлхэйнхид танибагүй. 11Гэрэл туяагай өөһэдынхидтөө ерэхэдэнь, өөһэдынхинь тэрэнээ угтан абаагүй+. 12Теэд Гэрэл туяае угтан абагшадта, тэрээнэй алдар нэрэдэ этигэгшэдтэ Бурханай үхибүүд болохо эрхэ тэрэ үршөөгөө+. 13Тэдэ хүнэй хүсэл дуранһаа, эрын хүсэлэнһөө бүрилдөөгүй, харин Бурханһаа түрөө+.

14Үгэ хадаа хүн боложо түрөөд, бидэнэй дунда амидаржа байгаа. Эсэгэ Бурханай ори ганса Хүбүүниинь үршөөл хайрын ба үнэн зүйлэй бэелэл байжа, бидэндэ һүр шадалаа харуулаа+. 15Тэрээниие гэршэлэн Иоанн: «Минии хойноһоо ябагша намһаа нилээдгүй шухала, ушарынь гэхэдэ, намһаа урда байгаа юм гэжэ хэлэхэдээ, би энэ хүн тухай хэлээ һэм», – гэжэ айладхаа+.

16Тэрэ өөрынгөө хизааргүй ехэ, урданайхиһаа үлүү ехэ буян хэшэгтэ маниие хүртүүлээ. 17Бурхан Моисейгээр[*] дамжуулан Хуули үгөө, харин Иисус Христосоор[*] дамжан, үршөөл хайра, үнэн зүйл үгтөө+. 18Бурханиие хэншье, хэзээдэшье хараагүй юм. Бурхантай нэгэн хамта, Эсэгэдээ ойро дүтэ ори ганса хүбүүниинь лэ Бурханиие юртэмсэ дэлхэйдэ харуулаа+.

Уһаар арюудхагша Иоаннай гэршэлһэн тухай

19•«Ши хэн гээшэбши?» гэжэ Иоаннһаа һураад ерэхыень еврейнүүдэй ахамадууд Иерусалимһаа санаартаниие болон левидүүдые[*] эльгээбэ. 20Тиихэдэнь Иоанн:

– Би Бурханай табисуурта бэшэб, – гэжэ гэршэлэн сэхэ харюусаба+.

21– Тиихэдээ ши хэн гээшэбши? Илия гүш? – гэжэ тэдэнь һураба.

– Бэшэб.

– Ерэхэ ёһотой тэрэ лүндэншэ гүш?

– Бэшэб+.

22– Тиихэдээ ши хэн болонобши? Шинии хэн байһые мэдээд ерэхыемнай эльгээһэн хүнүүдтэ бидэ харюу үгэхэ ёһотойбди. Ши өөр тухайгаа хэн байнаб гэжэ бодонош?

23– Минии тухай лүндэншэ Исайя иигэжэ бэшээ һэн:

«Дээдын Эзэндэ сэхэ зам гаргажа үгэгты гэжэ
хэн бэ даа сүл губида хашхарба».

24Эдэ һурагшалааша хүнүүдые фарисейнүүд[*] эльгээһэн байгаа.

25– Ши Бурханай табисуурта бэшэ, Илия бэшэ, тэрэ лүндэншэ бэшэ аад, юундэ хүнүүдые уһаар арюудханабши? – гэжэ тэдэ һурана.

26– Би уһаар лэ арюудханаб. Теэд хэн гээшэб гэжэ таанарай мэдэхэгүй хүн танай дунда бии. 27Минии хойноһоо Заларан ерэгшын гуталайнь ооһорыешье тайлаха эрхэгүйб, – гэжэ Иоанн харюусаба.

28Энэ бүхы ушар Иордан мүрэнэй саада бэедэ оршодог Бетани тосхондо болоо һэн. Тэндэ Иоанн хүнүүдые уһаар арюудхадаг байгаа.

29Хойто үдэрынь урдаһаань Иисусай ерэжэ ябахые хараад, Иоанн иигэжэ хэлэбэ:

– Энэл хадаа Бурханда үргэгдэхэ Хурьган мүн. Энэл хадаа газар дэлхэйн бүхы хүнүүдэй хэһэн нүгэл хилэнсые өөр дээрээ даажа абаха юм!+
30«Минии хойноһоо ябагша болбол намһаа нилээдгүй шухала, ушарынь гэхэдэ, намһаа урда байгаа юм», – гэжэ минии хэлэһэн хүн – энэ гээшэ. 31Бурханай табисуурта хэнэй байһые би өөрөөшье мэдэхэгүй байгааб, теэд тэрээниие бүхы израильшуудта танюулхын тула би хүн зониие уһаар арюудхахаяа ерээб+.

32Эдэ үгэнүүдээ Иоанн иигэжэ гэршэлэн хэлэбэ: – Гулабхаагай дүрсэтэйгөөр тэнгэриһээ Нангин Һүлдын тэрэнэй дээрэ буун тогтохые би хараа һэм+. 33Би тэрэ хүниие мэдэхэгүй байгааб, теэд Бурхан уһаар лэ арюудхахыемни намайе эльгээхэдээ иигэжэ хэлэһэн юм: «Нангин Һүлдэ хэнэй дээрэ буужа тогтохые харанаш, тэрэл хадаа хүнүүдые Нангин Һүлдөөр арюудхаха»+. 34Би эдэ бүгэдые хараа һэм, тиин энэ хүн Бурханай Хүбүүн мүн гэжэ би гэршэлнэб.

Иисусай түрүүшын шабинар тухай

35Хойто үдэрынь Иоанн баһал тэрэ һууридаа хоёр шабинартаяа хамта ерээд байба+. 36Хажуугаарнь Иисусай гаража ябахые хараад, Иоанн:

– Харагты, энэл хадаа Бурханда үргэгдэхэ Хурьган мүн! – гэжэ хэлэбэ+.

37Иоаннай хоёр шабинар тэдэ үгэнүүдыень дуулаад, Иисусай хойноһоо ошобо. 38Иисус эрьежэ, хойноһоонь тэдэнэй дахажа ябахые хараад:

– Таанарта юун хэрэгтэйб? – гэжэ һураба.

– Рабби аа (еврей хэлэн дээрэ «багша» гэһэн удхатай), ши хаана байдагбши? – гэжэ тэдэнь урдаһаань асууба+.

39– Намтай ябалсагты, өөһэдөө харахат, – гэжэ Иисус хэлэбэ.

Энэнь үдэрэй дүрбэн саг багаар һэн. Тиин тэдэнь Иисустай хамта ошолсожо, хаана байдагыень хараба, тиигээд бүхэли тэрэ үдэртөө Иисусайда байба. 40Иоаннай хэлэхые дуулаад, Иисусай хойноһоо ябалсаһан хоёрой нэгэниинь Симон Петрой дүү Андрей байгаа+. 41Андрей өөрынгөө аха Симониие бэдэржэ олоод:

– Бидэ Бурханай табисууртые олообди, – гэбэ («Бурханай табисуурта» – грек хэлэн дээрэ «Христос»)+.

42Андрей Симониие Иисуста асаржа харуулба. Иисус тэрэниие анхаралтайгаар шэртэн хараад:

– Ши Иоаннай хүбүүн Симон байнаш. Теэд шамайе Кефа гэжэ нэрлэдэг болохо («шулуун» гэһэн удхатай, грек хэлэн дээрэ болбол «Петр»), – гэбэ+.

43Хойто үдэрынь Иисус Галилейн орон нютаг ошохо гэжэ шиидэбэ. Харгыдаа тэрэ Филипптэй ушараад:

– Минии хойноһоо яба! – гэбэ.

44Филипп болбол Андрей Петр хоёрой ажаһуудаг Бетсаида гэжэ хотын хүн байгаа+. 45Филипп гээшэнь Натанаилые бэдэржэ олоод, тэрээндэ:

– Моисейн Хуули дотор, мүн лүндэншэдэй бэшэгүүд соо дурдагдаһан хүниие олообди. Энэ хадаа Назарет хотын Иосифой хүбүүн Иисус гээшэ, – гэбэ+.

46– Назаредһээ гэнэ гүш? Теэд Назарет сооһоо ямар нэгэн һайн юумэн гараха аал? – гэжэ Натанаил буруушаан хэлэбэ.

– Ошоёбди, ши өөрөө харахаш, – гэжэ Филипп тэрээндэ хэлэбэ.

47Урдаһаань Натанаилай ерэжэ ябахые Иисус хараад:

– Хуурмаг мэхэгүй, жэнхэни Израилиин хүн байна, – гэбэ+.

48– Ши намайе хаанаһаа мэдэнэбши? – гэжэ Натанаил асууба.

– Филиппэй шамайе дуудахаһаань урда боди модоной һүүдэртэ һуухыешни би хараа һэм, – гэжэ Иисус харюусаба.

49– Рабби аа! Ши ёһоороол Бурханай Хүбүүн, Израилиин Хаан байнаш! – гэжэ Натанаил дуугарба+.

50– Шамайе боди модоной һүүдэртэ һуухыешни хараа һэм гэхэдэмнил намда этигэбэш. Бай даа, энээнһээ бүришье ехэ юумэ үзэхэш, – гэбэ Иисус. 51Тиин үргэлжэлүүлэн: – Тэнгэриин яажа нээгдэхые, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүндэ Бурханай Эльгээмэлнүүдэй буухые, тэндэһээ дээшээ тэнгэри өөдэ дэгдэжэ байхые харахат гээд таанарта үнэниие хэлэнэб.

2

Канада болоһон түрэ найр тухай

2^1Хоёр хоногой удаа Галилей можын Кана хотодо түрэ найр болобо. Тэндэ Иисусай эжынь байлсаа+. 2Мүн Иисусшье шабинартаяа түрэдэ уригдаһан байна. 3Үзэмэй архиин дууһахада, Иисусай эжынь хүбүүндээ:

– Эдэмнай архигүй болоод байнал, – гэбэ.

4– Эндэ минии хэрэг юуб даа? Сагни үшөө ерээгүй ха юм, – гэжэ Иисус эжыдээ харюусаба+.

5– Энээнэйл хэхэ гэһэн юумэ хэгты, – гэжэ эхэнь зарасанарта хэлэбэ.

6Тэндэнь еврейнүүдэй арюудхалай заншал сахилгада хэрэглэгдэдэг зургаан томо уһанай шулуун тогоонууд табяатай байгаа. Тогоон бүридэнь наян литрһээ зуун хорин литр хүрэтэр багтадаг һэн+.

7– Тогоонуудаа уһаар дүүргэгты, – гэжэ Иисус хэлэбэ.

Зарасанарынь тогоонуудые уһаар дүүргэбэ.

8– Зай, энээнһээ удхаад, түрэ найрые хүтэлэгшэдэ абаашагты, – гэжэ Иисус хэлэбэ.

Тэдэнь абаашаба. 9Хүтэлэгшэнь үзэмэй архи болошоһон уһанһаа амсаад үзэбэ. Иимэ үзэмэй архи хаанаһаа бии болооб гэжэ тэрэ хүн мэдээгүй, гансал уһа удхаһан зарасанар лэ энээн тухай мэдэжэ байгаа. Найрай хүтэлэгшэнь хүрьгэн хүбүүе дуудаад, 10тэрээндэ:

– Хүн бүхэн түрүүшээр һайн архияа аягалаад, айлшадайнгаа һогтоходо муушаг архи табидаг бшуу. Харин ши һайн архияа мүнөө болотор хадагалаад байбаш, – гэбэ.

11Иигэжэ Иисус Галилей можын Кана хотодо гайхамшаг үзэгдэлнүүдэйнгээ эхи табиба. Иигэжэ Иисус өөрынгөө алдарые харуулһан, тиин шабинарынь тэрээндэ этигэһэн юм.

12Энэ ушарай удаа Иисус эжытэеэ, аха дүүнэртэеэ, шабинартаяа хамта Капернаум ошоо. Тэндэ хэдэн үдэр байгаа һэн+.

Бурхан Һүмэ арюудхаһан тухай

13•Еврейнүүдэй Паасхын[*] һайндэрэй болохонь ойртожо байхада, Иисус Иерусалим ошобо+. 14Бурхан Һүмын хорёодо наймаашадай сар, хони, гулабхаа гэхэ мэтые худалдажа байхыень, нүгөөдэ зариманайнь мүнгэ танга андалдажа байхыень тэрэ хараба. 15Аргамжаар ута ташуур минаа хээд, Иисус тэдэ наймаашадые хони малтайнь хамта бултыень Бурхан Һүмын хорёоһоо намнажа гаргаба, мүнгэ һолигшодой шэрээнүүдые хүмэрюулхэдэнь, тэдэнэй мүнгэ алтань иишэ тиишээ бутаран унаба. 16Гулабхаа наймаалагшадта Иисус:

– Эдэнээ эндэһээ абаашагты! Минии Эсэгын Гэр наймаанай газар бү болгогты! – гэбэ+.

17Нангин Бэшэг соо: «Шинии Гэртэ дуратай байһамни намайе дүлэн мэтээр бадарааха!» – гэжэ бэшээтэй байһые Иисусай шабинар һанаба.

18Теэд энэ үедэнь еврейнүүдэй ахамадууд оросолдон:

– Иимэ юумэ хэхэ эрхэтэй байһанаа гэршэлэн, ши ямар гайхамшаг үзэгдэлнүүдые харуулхабши? – гэжэ асууба+.

19– Энэ Һүмэ һандаргагты, тиигээд би энээниие гурбан үдэр соо дахин бодхоохоб, – гэжэ Иисус еврейнүүдэй ахамадуудта хэлэбэ+.

20– Энэ Бурхан Һүмэ дүшэн зургаан жэлэй туршада баряа юм, харин ши гурбан үдэр соо барихаб гэнэ гүш?! – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд хэлэбэ.

21Һүмэ тухай хэлэхэдээ, Иисус өөрынгөө бэе тухай хэлэһэн байгаа бшуу. 22Иисусай амидырһан хойно тэрэнэй һурагшад эдэ үгэнүүдыень һанаад, эдэ үгэнүүдтэнь болон Нангин Бэшэг соо баһа энэ ушар тухай бэшээтэй байһанда этигэбэ+.

Иисус бүхы хүнүүдые мэдэдэг байгаа

23Паасхын һайндэрэй үедэ Иерусалимда Иисусай үзүүлһэн гайхамшаг үзэгдэлнүүдые олон хүнүүд хараад, тэрээндэ этигэһэн юм+. 24Теэд Иисус хэндэшье найдадаггүй һэн, ушарынь хадаа, тэрэ болбол бүхы хүнүүдые мэдэдэг байгаа. 25Иисуста ондоо хүнүүдэй хэлэһэнээр хүн тухай тухайлха хэрэггүй бэлэй, юундэб гэбэл, хүнэй сэдьхэл бодол тэрэ өөрөө мэдэдэг һэн.

3

Иисуста Никодим ерэбэ

3^1Еврейнүүдэй ахамадай нэгэн болохо Никодим гэжэ фарисей хүн байгаа ха+. 2Тэрэ нэгэ һүни Иисуста ерээд:

– Рабби, ши хадаа Бурханай эльгээһэн багша гээшэш гэжэ бидэ мэдэнэбди. Хэрбээ Бурханай үршөөгөөгүй һаа, ши иимэ гайхамшагта үзэгдэлнүүдые харуулжа шадахагүй һэнши, – гэжэ хэлээ һэн.

3– Дахин түрэһэн лэ хүн Бурханай хаан орониие үзэхэ гэжэ би шамда үнэниие хэлэнэб! – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаба.

4– Наһаяа хүсэһэн хүн яагаад дахин түрэхэ юм? Тиимэ хүн эхын умайда дахин орожо, хоёрдохиёо түрэхэгүй бшуу.

5– Би шамда үнэниие хэлэнэб: уһанһаа, Һүлдэһөө түрэһэн хүн лэ Бурханай хаан орондо орожо шадаха!+
6Хүнэй бэеһээ түрэһэн юумэн бэе махабад мүн, имагтал Һүлдэһөө Һүлдэ түрэдэг юм. 7«Таанар дахин дээрэһээ түрэхэ ёһотойт», – гэжэ минии хэлэхэдэ бү гайхаарайт. 8Һалхин дуратайл газартаа һалхилдаг[*]. Һалхинай һалхилхые мэдэбэшье, хэзээ, хайшаа үлеэхыень таанар мэдэдэггүйт, Нангин Һүлдэһөө түрөөшэд энээндэл адли юм.

9– Тиимэ юумэ байжа болохо аал? – гэжэ Никодим һураба.

10– Ши Израилиин багша аад, энээниие мэдэнэгүй аалши? – гэжэ Иисус харюудань хэлэбэ. – 11Бидэ өөһэдынгөө мэдэхэ, хараһан үзэһэн юумэн тухайгаал гэршэлнэбди гэжэ үнэн зүбые хэлэнэб, харин таанар бидэнэй гэршэ баримта буруушаанат. 12Газар дэлхэй дээрэхи юумэн тухай минии хэлэхэдэ намда этигэхэгүй аад, тэнгэриин юумэн тухай хэлэхэдэмни яагаад таанар этигэхэбта даа? 13Тэнгэриһээ буужа ерэһэн Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнһээ ондоо хэншье Тэнгэридэ гаража үзөөгүй ха юм+. 14-15Моисей сүл губяар ябахадаа зэдээр бүтээһэн могой өөдэнь үргөө бэлэй[*]. Тэрээндэл адляар, тэрээндэ этигэһэн бүхы хүнүүдэй хэтэ мүнхэдөө амидархын тула Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн өөдөө дэгдэгдэхэ юм+. 16Бурхан газар дэлхэйн хүнүүдтэ тон ехээр дурлажа, тэдэнэй хосоронгүй, хэтэ мүнхэдөө амидархын тула өөрынгөө ори ганса Хүбүүе үргэл болгожо үгөө бшуу+. 17Юундэб гэбэл, Бурхан газар дэлхэйнхидые зэмэлхын тула бэшэ, харин тэдэниие абархын тула Хүбүүгээ газарта эльгээгээ ха юм+. 18Тэрэ Хүбүүндэнь этигэдэг хүн гэмнүүлхэгүй, харин этигэдэггүй хүн мүнөөшье гэмнүүлээд байна, юундэб гэбэл, тиимэ хүн Бурханай ганса Хүбүүндэ этигээгүй бшуу+. 19Гэмнэлгын удхань иимэ: газар дэлхэйдэ Гэрэл туяагай ерэхэдэнь, хүнүүд шэг харанхы байдалда Гэрэл туяаһаа үлүү ехээр дурлаа, ушарынь гэхэдэ, хүнүүдэй үйлэ хэрэг муу муухай ха юм+. 20Муу юумэ хэдэг хүн гэрэл туяа үзэн ядадаг, муу муухай үйлэ хэрэгни элирэн мэдэгдэхэ гэжэ айгаад, гэрэл туяада ошодоггүй юм+. 21Харин үнэн сэхээр ажаһуудаг хүн гэрэл туяа тээшэ эрмэлзэнэ, юундэб гэхэдэ, тэрэнэй үйлэ хэрэгынь Бурханай урда хэгдэнэ гэжэ элирнэ бшуу.

Иисус ба Уһаар арюудхагша Иоанн тухай

22Удаань Иисус шабинартаяа хамта Иудей ошожо, тэндэ хэдэн сагай үргэлжэдэ хүнүүдые уһаар арюудхан байба+. 23Харин Иоанн тэрэ үедэ Салимай хажуудахи Энон голой уһаар арюудхажа байгаа. Тэрэ газарта уһан ехэ элбэг байһан юм. Хүнүүд Иоаннда ерэжэ, уһаар арюудхуулдаг һэн. 24Энэнь Иоаннай түрмэдэ хаагдахын урдахана болоһон ушар+. 25Нэгэтэ Иоаннай шабинар еврейнүүдэй арюудхалгын заншал тухай асуудалаар нэгэ еврейтэй арсалдаба+. 26Тэдэ Иоаннда ерээд:

– Рабби аа, Иордан голой саада бэедэ байхадаа, нэгэ хүн тухай хэлэһэнээ һанана гүт? Тэрэтнай баһал уһаар арюудханал, хүнүүд тэрээндэ барандаа ошожо байнал! – гэбэд+.

27– Тэнгэриин үршөөгөөгүй юумэ хэншье абажа шадахагүй, – гэжэ Иоанн харюусаба. –+
28«Би Бурханай табисуурта бэшэб, би миин лэ тэрээнһээ урда эльгээгдэһэн байнаб», – гэжэ минии хэлээшые таанар өөһэдөөшье баталха байхат+. 29Хадамда гараха басага гэртээ асарһан хүн тэрэ басаганай нүхэрынь гээшэ. Гэрлэхэ хүнэй хажууда зогсожо байһан дүтынь нүхэр хүбүүниинь тэрэнэй хэлээшые шагнан баясадаг. Тиин намдашье тиимэ ехэ баяр баясхалан тудаа+. 30Гэрлэхэ хүбүүнэй алдаршаха саг ерээ. Харин минии саг дүүрэжэ байна.

31Дээдын тэнгэриһээ ерэгшэ газарайхидһаа бултанһаань дээгүүр байна. Газар дэлхэйн хүн газар дэлхэйһээ байжа, газарайхяар лэ хэлэдэг юм. Харин дээдын тэнгэриһээ ерэһэн хүн бултанһаа дээгүүр юм. 32Тэрэ хүн нюдөөрөө хараһанаа, шэхээрээ дуулаһанаа өөрөө гэршэлэн хэлэнэ, теэд тэрэнэй гэршэ баримтада хэншье этигэнэгүй. 33Тэрээндэ этигэһэн хүн Бурханай үнэн зүб байдагыень гэршэлнэ+. 34Бурханай эльгээһэн хүн Бурханай үгэ номноно, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээндэ Нангин Һүлдэ хизааргүй ехээр үршөөнэ. 35Эсэгэ Бурхан болбол Хүбүүндээ дуратай байжа, бүхы юумэ тэрээнэйгээ мэдэлдэ үгөө+. 36Бурханай Хүбүүндэ этигэдэг хүн хэтэ мүнхын ажамидаралда хүртэбэ, харин энэ Хүбүүниие буруушааһан хүн хэтын амидарал үзэхэгүй, теэдшье Бурханай уур сухал хододоо хүргэжэ байха+.

4

Иисус ба самаряан эхэнэр хоёр тухай

41-3Иисус Иоаннһаашье олон шабинартай боложо, Иоаннһаашье олон хүнүүдые уһаар арюудхана гэжэ фарисейнүүд дуулаба. (Үнэхөөрөө Иисус өөрөө хэнииешье уһаар арюудхадаггүй, харин тэрэнэй шабинарынь арюудхадаг байгаа.) Иисус энээниие мэдээд, Иудейһээ гаража, һөөргөө Галилейдэ ошобо++. 4Тэрэнэй харгы Самариин газар дайдаар ошоһон байна+. 5Тиин Сихар гэжэ нэрэтэй самаряан хотодо Иисус хүрэжэ ерэбэ. Тэрэ хотонь Иосиф гэжэ хүбүүндээ Яковай үгэһэн хубита газарһаа холо бэшэ оршодог һэн. 6Тэндэнь Яковай худаг байдаг һэн ха. Иисус харгыдаа эсээд, тэрэ худагай хажууда ерэжэ, амархаяа һууба. Тиихэдэ хахад үдэр боложо байгаа.

7Худагһаа уһа удхахаяа самаряан эхэнэр ерэбэ.

– Намда уһа уулгажа хайрлыт, – гэжэ Иисус тэрэ эхэнэртэ хандаба. 8(Тэрэ үедэ Иисусай шабинар эдихэ юумэ худалдажа абахаяа хото ошоһон байгаа.)

9– Иихэдээ хайшаа юм гээшэб? Ши еврей хүн аад, самаряан эхэнэрһээ уһа эринэ гүш? – гэжэ тэрэнь Иисуста гайхан хэлэбэ. (Ушарынь гэхэдэ, еврейнүүд самаряануудтай нэгэ амһартаһаа юумэ уудаг эдидэггүй һэн.)

10– Бурханай юу үршөөдэгые, шамһаа уһа эриһэн хүнэй хэн байһые мэдэжэ байгаа һаа, ши өөрөө тэрэниие гуйха бэлэйш, тиихэдэшни тэрэ хүн шамда амидаралта уһа үгэхэ һэн, – гэжэ Иисус харюусаба.

11– Эзэмни аа, энэ худаг гүнзэгыл, харин ши уһа удхаха хүнэггүйлши. Тиигээд амидаралта уһа хаанаһаа олохобши? 12Манай үбгэ эсэгэ Яковай манда орхиһон энэ худагһаа тэрэ өөрөөшье, тэрэнэй хүбүүдыньшье, мал адууһанииньшье уудаг һэн лэ. Ши Яковһаа дээгүүр хүн гүш?

13– Энэ уһа ууһан хүн дахин ундаа хүрэхэ. 14Харин минии үгэхэ уһа ууһан хүн хэзээдэшье ундаа хүрэхэгүй юм. Минии үгэхэ уһан тэрэ хүнэй досоо булаг болон дэлгэржэ, мүнхын амидарал олгохо юм+.

15– Эзэмни аа, намда тиимэ уһа үгыш даа, тиигээ һаашни, би ундаа хүрэхэеэ болижо, иишэ уһанда ерэхэеэ болихолби.

16– Ошожо, үбгэеэ наашань дуудаад ерэ, – гэжэ Иисус хэлэбэ.

17– Би нүхэргүйб, – гэжэ тэрэ эхэнэр харюусаба.

– Нүхэргүйб гэжэ ши зүб хэлээш. 18Ши таба дахин хадамда гарааш, мүнөө шамтай һуугша хүн үбгэншни бэшэ. Ши үнэн зүбөө хэлээш, – гэбэ Иисус.

19Тиихэдэнь эхэнэр хүниинь:

– Эзэмни аа, шинии лүндэншэ байһые би ойлгожо байнаб, – гэжэ Иисуста хэлэбэ. –+
20Манай үбгэ эсэгэнэр энэ хада дээрэ гаража Бурханда мүргэдэг һэн, тиихэдэ таанар гансал Иерусалимда Бурханда мүргэхэ газар бии гэнэлта.

21– Эхэнэр аа, намда этигэлши: Эсэгэ Бурхандаа таанар энэ хада дээрэшье гаража, Иерусалимдашье ошожо мүргэхэгүй байха тиимэ саг ерэжэ байна. 22Хэндэ һүзэглэн мүргэдэгөө таанар мэдэнэгүйт, харин бидэ хэндэ һүзэглэн мүргэжэ байдагаа мэдэнэбди: юртэмсэ дэлхэйн абаралга еврейнүүдһээ ерэхэ юм+. 23Бурханай Һүлдын үнэн зүбэй һургаһан ёһоор Эсэгэ Бурханда үнэн зүбөөр һүгэдэн мүргэхэ саг ерэжэ байна, ерээдшье байна! Энэнь үнэн бодото һүгэдэлгэ мүн. Эсэгэ Бурхан өөрыень иигэжэл хүндэлхые хүсэнэ+. 24Бурхан болбол Һүлдэ мүн; тиин Бурханиие үнэн дээрээ хүндэлхэнь Бурханай Һүлдын үнэн зүбэй һургаһан ёһоор тэрээндэ һүгэдэн мүргэхэ болоно+.

25– Бурханай табисуурта (ондоогоор хэлэбэл Христос) ерэхэ, тиигээд бүгэдые манда ойлгуулха гэжэ мэдэнэб, – гэжэ эхэнэр хэлэбэ+.

26– Тэрэшни биб, шамтай мүнөө хөөрэлдэжэ байнаб, – гэжэ Иисус харюусаба+.

27Энэ үедэ тэрэнэй шабинар бусажа ерэбэ. Самаряан эхэнэртэй Иисусай хөөрэлдэжэ байхада ехээр гайхалдабашье, юундэ хөөрэлдэһэн тухайнь нэгэнииньшье асуубагүй. 28Тэрэ эхэнэрынь домбоёо хаяжа, хото хүрэжэ, хүнүүдтэ:

29– Наһаараа хэһэн бүхы юумэнүүд тухаймни намда хэлэжэ үгэһэн хүниие таанар ошожо харагты. Магад, тэрэ Бурханай табисуурта аалам? – гэжэ дуулгаба.

30Тэдэ хүнүүд городһоо гаража, Иисуста ошобо. 31Энэ үедэ шабинарынь:

– Рабби аа, эдеэлэ! – гэжэ гуйба.

32– Эдихэ юумэн намда бии, тэрээн тухаймни таанад мэдэнэгүйт, – гэжэ Иисус харюусаба.

33– Магад, энээндэмнай хэн нэгэн эдихэ юумэ асараа гү даа? – гэжэ шабинарынь өөһэд хоорондоо хөөрэлдэбэ.

34– Намайе эльгээһэн Бурханай хүсэл дурыень бэелүүлэн, намда даалгаһан ажал хэрэгыень түгэсхэхэ гээшэ – минии эдеэ хоол мүн, – гэжэ Иисус тэдэндээ хэлэбэ. –+
35«Үшөө дүрбэн һараһаа таряа хуряаха саг ерэхэ» гэжэ таанар хэлэдэг бэшэ гүт? Харин мүнөө нюдөө нээгээд, таряалангай газар тээшэ харагты даа: талха таряан эдеэшэжэ, хадаха хуряахаар бэлэн болоод, халюуран сайран байна лэ+. 36Таряа хадагша өөрынгөө түлөөһэ абадаг, мүнхэ амидаралай тула ургаса хуряадаг юм, тиин таряа таригшашье, таряа хадагшашье адли баясадаг байна+. 37«Нэгэниинь таридаг, нүгөөдэнь хададаг» гэһэн оньһон үгэ мүнөө баталагдаба гээшэ. 38Таанарай урдань ажаллаагүй, бусадай хэһэн ажалай үрэ дүндэ хүртэхынтнай тула талха таряа хадахыетнай би эльгээнэб.

39«Тэрэ хүн наһаараа хэһэн бүхы юумэнүүд тухаймни намда хэлэжэ үгөө» гэһэн эхэнэрэй ашаар энэ хотын олон тоото самаряан зон Иисуста этигэбэ. 40Самаряанууд Иисуста ерэжэ, манайда үлыт даа гэжэ гуйба. Тиихэдэнь Иисус тэдэнэйдэ хоёр үдэрөөр үлэбэ. 41Самаряануудтай хөөрэлдэхэдэнь, Иисуста бүри олон хүн этигэбэ.

42– Бидэ шинии хэлэһэнээр тухайлна бэшэбди, харин энэ хүнэй хэлэһые өөһэдөө шагнаад байхадаа, энэ хүн үнэхөөрөөл дэлхэйн зониие Абарагша байна гэжэ одоол мэдээбди, – гэжэ тэрэ эхэнэртэ самаряанууд хэлэбэд+.

Түшэмэлэй хүбүүе абарба

43Хоёр хоноод, Иисус тэндэһээ Галилей ошобо. 44«Лүндэншые түрэһэн нютагтань хүндэлдэггүй юм», – гэжэ Иисус өөрөө хэлээ һэн+. 45Теэд Галилейдэ ерэхэдэнь, тэрэниие галилейнхин баяртайгаар угтаба: юундэб гэбэл, тэндэхин Иерусалимда болоһон найрта хабаадалсажа, тэндэ Иисусай бүтээһэн бүхы гайхамшаг хэрэгүүдые хараһан байгаа+.

46Тиин Иисус Галилейн Канада дахин ерэбэ. Түрүүн энэ һуурида юрын уһа үзэмэй архи болгоо һэн. Капернаумда ажаһуудаг нэгэ түшэмэлэй хүбүүниинь ехээр үбдэжэ байгаа+. 47Иисус Иудейһээ Галилейдэ бусаа гэжэ дуулаһаар тэрэ түшэмэл Иисуста хүрэжэ: «Капернаумда ерэжэ, үхэхэеэ байһан хүбүүем аргалыт даа», – гэжэ гуйба.

48– Гайхамшаг дүлгэ тэмдэгүүдые болон хэрэгүүдые үзөө хараагүй һаа, хэнтнайшье этигэхэгүйл! – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаба+.

49– Эзэмни! Хүбүүнэймни наһа барашоодүйдэ Капернаум ошоёл даа! – гэбэ түшэмэлынь.

50– Гэртээ хари, хүбүүншни амиды мэндэ ябаха, – гэбэ Иисус.

Тиихэдэнь тэрэ хүн Иисусай хэлэһэн үгэнүүдтэ этигэжэ, харгы замдаа мордобо. 51Бүри харгыдаа ябахадань, түшэмэлые зарасанарынь угтажа, хүбүүншни элүүр мэндэ байна гэжэ дуулгаба.

52– Хүбүүнэймни бэень хэды сагта бараг болооб? – гэжэ тэрэ асууба.

– Үсэгэлдэр, үдэрэй нэгэ сагта халууниинь буураа, – гэжэ тэдэ харюусаба.

53«Хүбүүншни амиды мэндэ ябаха», – гэжэ Иисусай хэлэһэн эгээл тэрэ сагта хүбүүмни һайн болоо гэжэ эсэгэнь ойлгоо. Тиигэжэ түшэмэл өөрөөшье, тэрэнэй гэртэхиньшье Иисуста этигэбэ+.

54Энэнь Иудейһээ Галилейдэ ерэхэдээ Иисусай харуулһан хоёрдохи гайхамшаг хэрэг мүн+.

5

Хониной сөөрэмэй хажууда эдэгээбэ

5^1Удаань еврейнүүдэй һайндэр болобо. Иисус Иерусалим ошоо бэлэй. 2-3Еврей хэлээр Бетзата гэжэ нэрэтэй томо сөөрэм бии һэн, тэрэнь Иерусалимдахи Хониной хаалгын хажууда байгаа. Тэрэ сөөрэмэй хажууда табан һарабшанууд доро олон үбшэн зон хэбтээ. Тэдэнь һохор, дохолон, саа үбшэнтэн бэлэй. [Тэдэ хүнүүд уһанай салгидахые хүлеэжэ байгаа. 4Юундэб гэхэдэ, Бурханай Эльгээмэл заримдаа эндэ буужа, сөөрэмэй уһа салгидуулдаг байгаа, тиихэдэнь сөөрэмдэ түрүүн орожо абаһан хүнэй ямаршье үбшэн эдэгэшэдэг байгаа.][*]
5Гушан найман жэл соо үбдэжэ байһан нэгэ хүн тэдэнэй дунда бии һэн. 6Иисус тэрэ хүнэй хэбтэхые харахадаа, иимэ удаан үбдэжэ байһыень мэдээд:

– Ши элүүр мэндэ болохоёо һанана гүш? – гэжэ асууба.

7Үбшэн хүниинь:

– Эзэмни, уһанай салгидахада нэгэшье хүн намайе сөөрэмдэ шунгуулхагүйл. Уһанда орохоёо ошомсоорни, намһаа урда ондоо хүн орошонол, – гэжэ харюусаба.

8– Ши бодо, дэбдихэрээ абаад яба, – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ+.

9Үбшэн хүниинь тэрэ дороо элүүр боложо, дэбдихэрээ абаад ябаба.

Тиихэдэ субботын, еврейнүүдэй амаралтын[*] үдэр һэн. 10Еврейнүүдэй ахамадууд аргалуулһан хүндэ хандан:

– Мүнөөдэр суббото. Ши дэбдихэрээ абажа ябаха ёһогүйш! – гэбэд.

11– Намайе эдэгээһэн хүн «дэбдихэрээ абаад яба» гээ һэн, – гэжэ тэрэнь харюусаба.

12– «Дэбисхэрээ абаад яба» гээд шамда хэлэһэн хүн хэн гээшэб? – гэжэ тэдэнь һураба.

13Теэд аргалуулһан хүниинь тэрэниие мэдэхэгүй байгаа, юундэб гэбэл, Иисус тэндэ байһан олон зоной дундуур далда орожо ошоһон байгаа. 14Хожомынь Иисус тэрэ хүниие Бурхан Һүмэ соо олоод:

– Зай, одоо ши элүүр мэндэ болобош. Саашадаа бүри муу юумэн болохогүйн тула ондоо нүгэл бү хэ, – гэбэ.

15Тиихэдэнь тэрэ хүн ахамадуудта һөөргөө ошожо, намайе Иисус эдэгээгээ гэжэ дуулгаба. 16Иимэ юумэ субботодо хэһэнэйнь түлөө еврейнүүдэй ахамадууд Иисусые мүрдэжэ захалба+.

17Теэд Иисус тэдэндэ:

– Минии Эсэгэ хододоо ажаллажа байдаг юм, бишье баһал ажалланаб, – гэжэ харюусаба.

18Тиихэдэнь еврейнүүдэй ахамадууд Иисусые алаха гэжэ бүри ехээр оролдобо: хорюултай байһан субботын үдэр ажаллахаһаа гадна, Бурханиие Эсэгэмни гэхэдээ, өөрыгөө Бурхантай зэргэсүүлбэ гэлдэбэ+.

Иисус болбол Бурханай үршөөһэн эрхэтэй юм

19Теэд Иисус тэдэндэ харюусаба:

– Би таанарта үнэниие хэлэнэб: Хүбүүниинь өөрынгөө дураар юушье хэжэ шадахагүй. Эсэгэнь хайшан гээд хэнэб, тэрээнииень хараад лэ Хүбүүниинь хэдэг. Эсэгэнь юу хэнэб, тиимэл юумэ Хүбүүниинь хэдэг. 20Юундэб гэбэл, Эсэгэнь Хүбүүндээ дуратай байдаг дээрэһээ өөрынгөө хэдэг бүхы юумэ хүбүүндээ харуулдаг юм. Эсэгэнь тэрээндэ бүришье ехэ гайхамшаг дүлгэ тэмдэг харуулха байна, таанар бултадаа үшөөл гайхахат+. 21Эсэгэнь үхэһэн хүнүүдые амидыруулдаг, тиин Хүбүүнииньшье дуратайл хүнүүдээ амидыруулдаг байна+. 22-23Эсэгэнь хэнииешье шүүбэрилдэггүй. Эсэгыень хүндэлдэгтэл адляар Хүбүүень бултанай хүндэлжэ байхын тула зарга шүүбэри хэхэ бүхы эрхэеэ тэрэ Хүбүүндээ дамжуулан үгөө. Хүбүүе хүндэлөөгүй һаа, тэрэниие эльгээһэн Эсэгыеньшье баһал хүндэлнэгүй гээшэ++.

24Би таанарта үнэниие хэлэнэб: минии үгэ дуулаһан хүн, намайе эльгээгшэ Эсэгэдэ этигэдэг хүн хэтэ мүнхэдөө амиды мэндэ ябаха. Тиимэ хүн гэмнүүлхэгүй – тиимэ хүн үхэлһөө абарагдан, амидырба гээшэ+. 25Би таанарта үнэниие хэлэнэб: Бурханай Хүбүүнэй хэлэһые наһа бараһан хүнүүдэй дуулаад, амидырха саг ерэжэ байна, мүнөө ерээдшье байна+. 26Эсэгэнь мүнхэдөө амидаралгын шанартай юм, тиин Хүбүүгээшье тэрэнь иимэ шанартай болгоһон байна+. 27Зарга шүүбэри хэхэ эрхэ засагые Эсэгэнь Хүбүүндээ үгөө һэн, ушарынь гэбэл, Хүбүүниинь Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн мүн. 28Таанар энээндэ бү гайхаарайт. Юундэб гэбэл, үхэһэн хүнүүд бултадаа дахин амидыраад, Хүбүүнэй дууень дуулажа,+
29үхээриингээ газарһаа гараха – һайн юумэ хэһэн хүнүүд амиды мэндэ ябаха, муу юумэ хэһэн хүнүүд гэмнүүлхэ. 30Би өөрынгөө дура зоргоор юушье хэжэ шадахагүйб. Эсэгынгээл хэлээшээр шүүбэрилнэб, тиин минии зарга шүүбэри – үнэн зүб юм, ушарынь гэбэл, би өөрынгөө дураар юумэ хэнэ бэшэб, харин намайе эльгээгшэ Эсэгын дура хүсэлөөр болоноб+.

Иисус тухай гэршэнүүд

31Хэрбээ өөр тухайгаа өөрөө хэлээ һаамни, минии гэршэнүүд үнэн зүб бэшэ байха һэн+. 32Зүгөөр намайе гэршэлдэг нэгэ гэршэ бии юм. Нам тухай тэрэнэй гэршэлэн хэлэдэг бүхы үгэнүүд үнэн зүб юм гэжэ би мэдэнэб. 33Таанар өөһэдынгөө хүнүүдые Иоаннда эльгээгээ һэнта, тиин тэрэ хүн үнэн зүб гэршэ баримта үгөө һэн+. 34Теэд хүнүүдые өөрынгөө гэршэ болгохо гэжэ оролдоһоноймни хэрэг намда үгы, харин таанарайл абарагдахын түлөө тэдэниие гэршэ болгон баринаб. 35Иоанн болбол ялагар һаруул дэн мэтэ байгаа. Тэрэнэй гэрэл туяагай хажууда таанар ойр зуура баясаха хүсэлэнтэй байгаат+. 36Харин Иоаннайхиһаашье ехэ нам тухай гэршэ бии юм. Эсэгэһээмни үгтэһэн гайхамшаг хэрэгүүдые бүтээһэмни намайе Эсэгэмни эльгээгээ юм гэжэ гэршэлнэ!+
37Намайе эльгээһэн Эсэгэ тиигэжэ нам тухай өөрөө гэршэлнэ гээшэ. Эсэгымни үгэ хэлэхые таанар хэзээдэшье дуулаа шагнаагүйт, өөрыень таанар хэзээдэшье хаража үзөөгүйт. 38Тэрэнэй хэлэһэн үгые таанар зүрхэ сэдьхэлдээ хадуужа ябанагүйт, юундэб гэбэл, тэрэнэй эльгээһэн нэгэндэ таанар этигэнэгүйт. 39Мүнхын амидарал олохобди гэжэ этигэн, таанар Нангин Бэшэгые оролдосотойгоор шудалнат. Теэд Нангин Бэшэгтэшье нам тухай гэршэлэн хэлэгдэнэ!+
40Тиибэшье намда ерэжэ, мүнхын амидаралда хүртэхэ дурагүй байналта.

41Хүнүүдэй магтаал намда хэрэггүй+. 42Би таанарые һайса мэдэжэ байнаб: таанар Бурханда дуратай бэшэт! 43Би өөрынгөө Эсэгын дура хүсэлөөр ерээб – теэд таанар намайе хүлеэжэ абанагүйт. Харин нэрэ хүндэдэ дуратай ондоо хүнэй өөрынгөө хүсэлөөр ерэхэдэнь, таанар тэрэниие хүлеэн абахат!+
44Таанар бэе бэедээ магтуулхаяа ехээр хүсэнэт, харин Бурханай магтаалда хүртэхэ гэжэ оролдоногүйт! Таанартал адли хүнүүд намда этигэхэ аал+? 45Эсэгынгээ урда таанарые зэмэлхэеэ ерээ гэжэ намайе бү һанагты. Таанарые Моисей зэмэлхэ, харин таанар Моисейдэ найдадаг ха юмта. 46Хэрбээ таанар Моисейн үгэдэ үнэншөө һаа, миниишье үгэдэ үнэншэхэ ёһотой байгаалта, юундэб гэбэл, нам тухай Моисей бэшээ юм. 47Теэд Моисейн бэшэһэн үгэнүүдтэ үнэншөөгүй аад, таанар минии хэлэһэн үгэдэ этигэхэ аалта?

6

Иисус хүн зониие гайхамшаг аргаар садхааба

6^1•Энээнэй һүүлдэ Иисус Галилейн гэхэ гү, али Тибериадай нуурай нүгөө эрьедэ гараба. 2Хойноһоонь олон зон дахалдаба, юундэб гэхэдэ, үбшэн хүнүүдые гайхамшаг аргаар Иисусай эмнэн эдэгээхые үзэһэн хараһан байна бшуу. 3Иисус шабинартаяа хамта хада дээрэ гаража һууба. 4Еврейнүүдэй Паасхын һайндэр болохонь ойртожо байгаа+. 5Иисус урдаһаань олон зоной ерэжэ ябахые хараад, Филипптэ хандан:

– Эдэ зониие эдеэлүүлхэ хилээмэ хаанаһаа худалдажа абахамнай гээшэб? – гэжэ хэлэбэ+. 6Иисус юу хэхэеэ мэдэжэ байгаад, Филиппые туршан тиигэжэ хэлээ бшуу.

7– Хоёр зуун динари[*] мүнгөөр хилээмэ худалдажа абаад, зүһэм зүһэмөөршье хубаагаа һаа, бултанда хүртэхэгүйл, – гэжэ Филипп харюусаба.

8Шабинарайнь нэгэн, Симон Петрой дүү Андрей:+

9– Эндэ байһан нэгэ хүбүүндэ таба монсогор ешмээн хилээмэн, хатааһан хоёр загаһа бии. Теэд иимэ олон хүн зондо энэнь яажа хүртэхэб даа? – гэжэ хэлэбэ.

10– Хүн зониие һуулгагты, – гэжэ Иисус захирба.

Тэрэ газартань үдхэн ногоон ургажа байгаа. Тэндэнь табан мянга шахуу ганса эрэшүүл һуубад. 11Иисус хилээмыень абаад, Бурханда баясхалан хүргэн, тэндэ һуугшадта хубаан үгэбэ. Мүн загаһыень баһал хүн бүхэндэ дураарнь хубаажа үгэбэ+. 12Хүнүүдэй эдеэлжэ садахадань, Иисус:

– Үлөөшэ хилээмэеэ бултыень суглуулагты, юушье бү орхигты, – гэжэ шабинартаа хэлэбэ.

13Таба монсогор ешмээн хилээмэнһээнь үлэһэн зүһэмүүдые арбан хоёр түрсүүг дүүрэтэр шабинарынь суглуулба. 14Иисусай хэһэн иимэ гайхамшаг хэрэгүүдые хараад:

– Энэмнай газар дэлхэйн зондо заларжа ерэхэ ушартай байһан ёһоороол тэрэ лүндэншэ юм байна! – гэжэ хүнүүд хэлсэбэ+.

15Эдэ хүнүүд намайе барижа, баалалтаар хаан болгожо табихаяа байна гэжэ ойлгоод, Иисус гансаараа дахин хада дээрэ гараба.

Иисусай уһан дээгүүр ябаһан тухай

16•Үдэшэ болоходо Иисусай шабинарынь нуурай эрьедэ ошобо. 17Тиин онгосодо һуугаад, нуурай нүгөө бэедэ оршодог Капернаум хото тамаран ошобо. Харанхы болобошье, Иисус үшөө ерээдүй байгаа. 18Тэрэ үедэ шанга һалхин боложо, нуур ехээр долгилбо. 19Нуурай эрьеһээ таба-зургаан модо газарта онгосоороо тамаржа ошоод, шабинарынь Иисусайнгаа нуурай уһан дээгүүр алхалан, онгосодонь дүтэлжэ ябахые хараба. Тэдэн ехээр айжа мэгдэбэ.

20– Энэ би байнаб, бү айгты! – гэбэ Иисус. 21Шабинарынь Иисусые онгосодоо һуулгаха һанаатай байба, теэд онгосонь тэрэ дороо зориһон эрьедээ хүрэжэ ерэшэбэ.

Иисус – Амидаралай хилээмэн мүн

22Нүгөөдэ үдэрынь нуурай саана үлэһэн хүнүүд үсэгэлдэр тэндэнь гансахан лэ онгосо байгаа бэлэй гэжэ һанаба. Теэд Иисус һурагшадтайгаа хамта тэрэ онгосодо һуугаагүй, харин һурагшадынь амяараа тамаран ошоо һэн гэжэ тэдэ зон баһал мэдэжэ байгаа. 23Тиихэдэ Тибериадаһаа хүн зон хэдэн онгосонуудта һуугаад, Дээдын Эзэнэй Бурханда баясхалан хүргэһэнэй һүүлдэ олошоруулагдаһан хилээмэ зоной эдиһэн газарта тамаран ерэбэ. 24Теэд тэндэнь Иисусшье, шабинарыньшье байбагүй, тиимэһээ тэндэ байһан зон онгосонуудта һуугаад, Иисусые бэдэржэ, Капернаум руу тамаран ошобо. 25Нуурай нүгөө эрьедэ тэдэнэр тамаран ерэжэ, Иисусые олоод:

– Багша аа, ши хэзээ иишэ ерэшэһэн байбаш? – гэжэ асууба.

26Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба:

– Таанар гайхамшаг дүлгэ тэмдэгүүдые үзэһэн хараһанһаа бэшэ, харин хилээмэ эдижэ садаһан дээрэһээл намайе бэдэрнэт гэжэ таанадта үнэн зүбые хэлэнэб. 27Теэд таанар саг зуурын эдеэндэ һаналаа бү табигты, харин мүнхын амидарал олгодог эдеэндэ һаналаа табигты. Тиимэ амидаралые таанарта Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн үгэхэ, юундэб гэбэл, Бурхан Эсэгэмнай тэрээндэ эрхэ засагаа үршөөгөө юм.

28– Бурханай заабари бэелүүлхын тула бидэ юу хэхэ ёһотой гээшэбди? – гэжэ тэдэнь асууба.

29– Бурханай эльгээһэн хүндэ таанар этигэгты, тиихэдээл Бурханай хэрэгые бүтээһэн болохот, – гэжэ Иисус харюусаба+.

30– Теэд ямар дүлгэ тэмдэгыешни хараад, бидэ шамда этигэхэ болонобди? Ши юу хэхэбши? – гэжэ тэдэ асууба. –+
31Манай үбгэ эсэгэнэр сүл губида ябахадаа, ман[*] эдидэг байгаа. «Тэнгэриһээ тэдэндэ хилээмэн үгтэһэн юм», – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшэгдэнхэй.

32Тиихэдэнь Иисус:

– Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: Бурханай хилээмэ таанарта Моисей үгөөгүй, тиимэ ёһотой хилээмэ минии Эсэгэ Бурхан таанарта үгэдэг юм. 33Юундэб гэбэл, Бурханай хилээмэн хадаа Тэнгэриһээ буужа ерээд, энэ дэлхэйн зондо ажамидарал үгэгшэ мүн, – гэжэ харюусаба.

34– Эзэн аа, бидэндэ тиимэ хилээмэ хододоо үгэжэ байгыш! – гэжэ тэдэнь хэлэбэ+.

35– Би өөрөө ажамидаралай хилээмэн гээшэб. Намда ерэдэг хүн хэзээдэшье үлэн хооһон байхагүй, намда этигэдэг хүн хэзээдэшье ундаа хүрэхэгүй+. 36Теэд энээниие өөһэдөө үзэһэн хараһаншье һаа, этигэнэгүйт гэжэ таанарта хэлээ һэм. 37Минии Эсэгын намда үгэһэн хүн бүхэн намда ерэхэ. Тиин намда ерэһэн хүниие би намнажа үлдэхэгүйб+. 38Юундэб гэхэдэ, өөрынгөө дураар юумэ хэхэеэ би тэнгэриһээ буужа ерээ бэшэб, харин намайе эльгээһэн Эсэгын дура хүсэлые бэелүүлхэеэ ерээб+. 39Тиин намайе эльгээһэн Эсэгын дура хүсэлынь иимэ юм: тэрэнэй намда үгэһэн хүнүүдэй нэгыеньшье хосороонгүйгөөр, һүүлшын Үдэртэ бүгэдые амидыруулха гээшэ+. 40Юундэб гэбэл, минии Эсэгын дура хүсэлынь иимэ юм: Бурханай Хүбүүе харадаг үзэдэг, тэрээндэ этигэдэг хүн бүхэн мүнхэ наһатай болохо. Тиин һүүлшын Үдэр би тэдэниие амидыруулхаб+.

41«Би тэнгэриһээ буужа ерэһэн хилээмэн гээшэб», – гэжэ Иисусай хэлэхэдэнь, тэндэ сугларагшадай дунда гэмэрэлдээн болобо.

42– Энэмнай Иосифой хүбүүн Иисус ха юм? Тиимэ бэшэ аал? Бидэ тэрэнэй эсэгыеньшье, эхыеньшье мэдэхэбди. Теэд «Би тэнгэриһээ буужа ерээб», – гэжэ энэ юундэ хэлэжэ байнаб? – гэлдэбэ тэдэнь+.

43– Таанар бү гэмэрэлдэгты. 44Минии Эсэгэмни хэниие намда ерүүлнэб, тэрэл хүн намда ерэжэ шадаха. Иимэ хүниие һүүлшын Үдэртэ би амидыруулхаб+. 45«Бүхы хүнүүдые Бурхан һургаха», – гэжэ лүндэншэд бэшэһэн байна. Эсэгын үгэ дуулажа, тэрэнэй һургаал ойлгожо абаһан хүн намда ерэхэ. 46Теэд Эсэгые хэншье хараагүй юм. Тэрэниие Бурханһаа ерэгшэл гансаараа хараа юм+. 47Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: намда этигэдэг хүн мүнхэ наһанда хүртөөд байна. 48Би ажамидаралай хилээмэн гээшэб. 49Таанарай үбгэ эсэгэнэр сүл губида ябахадаа, ман эдибэшье, үхэһэн байна. 50Харин тэнгэриһээ буужа ерэһэн хилээмэһээ эдиһэн хүн хэзээдэшье үхэдэггүй. 51Би тэнгэриһээ буужа ерэһэн амиды хилээмэн гээшэб. Энэ хилээмые эдиһэн хүн мүнхэ наһатай болохо. Тэрэ хүндэ минии үгэхэ хилээмэн хадаа минии бэемни гээшэ, тиин энэ бэеэ бүхы дэлхэйн ажамидаралай түлөө би үгэнэб+.

52Тиихэдэнь еврейнүүдэй хоорондо гани халуун арсалдаан болобо:

– Энэ хүн хайшан гээд өөрынгөө бэеые манда эдюулхэнь гээшэб?!

53Иисус харюусаба:

– Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэйл бэе эдидэг һаа, тэрэнэйл шуһа уудаг һаа, амидаралгын шанартай байхат гэжэ таанарта үнэн зүбые хэлэнэб+. 54Минии бэе эдидэг, минии шуһа уудаг хүн мүнхэ наһатай болобо гээшэ – тиин тэрэ хүниие би һүүлшын Үдэртэ амидыруулхаб. 55Минии бэе хадаа ёһотой эдеэн гээшэ, минии шуһа хадаа ёһотой унда гээшэ. 56Минии бэе эдидэг хүн, минии шуһа уудаг хүн минии досоомни байна, би баһал тэрэнэй досоонь байнаб+. 57Намайе эльгээһэн Эсэгэмни мүнхэдөө амидаралгын шанартай юм. Тэрэ минии амидаралай эхин болоно. Энээндэл адли, би намайе эдидэг хүнэй амидаралай эхин байхаб. 58Тэнгэриһээ бууһан хилээмэн – энэ байна. Үбгэ эсэгэнэрэйтнай эдеэд үхэһэн хилээмэн иимэ бэшэ һэн. Харин энэ хилээмэ эдидэг хүн мүнхэ наһатай байна.

59Капернаумай мүргэлэй гэр соо һургаалаа номноходоо, Иисус тиигэжэ хэлэдэг һэн.

Зарим шабинарынь Иисусые орхёод арилба

60Эдэ үгэнүүдые шагнаһан олон шабинарынь:

– Энэнь жэгтэй һонин һургаал байнал! Шагнахыншье аргагүйл! – гэлсэбэ.

61Тэрэнэй үгэнүүд шабинарайнь дура гутааба гэжэ мэдээд, Иисус тэдэндээ иигэжэ хэлэбэ:

– Эдэ үгэнүүдни таанад соо һэжэг түрүүлнэ гү? 62Теэд Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй түрүүшээр байһан орондоо дэгдэн бусахые харахадаа, юун гэхэбта+? 63Ажамидарал гансал Һүлдэһөө эхи абадаг, харин хүнэй бэе эндэ юушье хэжэ шадахагүй. Таанадта минии хэлэһэн үгэнүүд хадаа Һүлдэ, Ажамидарал гээшэ+. 64Теэд заримантнай намда этигэнэгүйл.

Хэн тэрээндэ этигэнэгүйб, хэн тэрээниие барижа үгэхэб гэжэ Иисус анханһаа мэдээд байгаа+. 65Иисус саашань үргэлжэлүүлэн хэлэбэ:

– Эсэгымни үршөөлгүйгөөр хэншье намда ерэжэ шадахагүй байна гэжэ би таанадта хэлээ һэнби.

66Энээнһээ хойшо Иисусай олон шабинарынь тэрэниие орхёод, саашадаа тэрээнтэй ябалсаагүй. 67Өөрынгөө арбан хоёр шабиһаа Иисус һураба:

– Магад, таанаршье намайе орхихо һанаатай бэшэ гүт?

68– Дээдын Эзэн аа, бидэ ондоо хэндэ ошохомнай гээшэб? Шамдал мүнхэ наһа олгодог үгэнүүд байна ха юм. 69Ши Бурханай Нангин Хүбүүнши гэжэ бидэ этигэнэбди, мэдэжэ байнабди, – гэжэ Симон Петр харюусаба+.

70– Би өөрөөл Арбан хоёр таанадые шэлэжэ абаа бэшэ һэн гүб! Теэд таанадай нэгэн шолмос байна! – гэжэ Иисус харюусаба+.

71Иигэжэ Симон Искариодой хүбүүн Иуда тухай Иисус хэлэһэн байна. Тэрэ Арбан хоёрой нэгэниинь байһан аад, һүүлээрнь Иисусые барижа үгэхэ+.

7

Иисус ба тэрэнэй аха дүүнэр

7^1Удаань Иисус Галилейгээр ябаба. Иудейдэ ошохогүй гэжэ тэрэ шиидэбэ, юундэб гэхэдэ, Иудейн ахамадууд тэрэниие алаха һанаатай байгаа+. 2Еврейнүүдэй Отог урса табилгын һайндэр гэжэ найр болохоёо байба. 3Аха дүүнэрынь Иисуста хэлэбэ:

– Ши эндэһээ гараад, Иудей ошо! Шинии бүтээдэг гайхамшаг хэрэгүүдые тэндэ ажаһуудаг һурагшадшни хараг лэ+. 4Өөрынгөө үйлэ хэрэгые нюусаар хэдэг хүн алдар сууда гарахагүй бшуу. Харин шинии тиимэ гайхамшаг үйлэ хэрэгүүд тухайшни бүхы дэлхэйн зон мэдэг лэ!

5Иисусай аха дүүнэрыньшье тэрээндээ этигэдэггүй байгаа бшуу. 6Иисус аха дүүнэртээ иигэжэ харюусаба:

– Минии саг үшөөл ерээдүй байна. Таанарта ямаршье саг таараха ха юм+. 7Дэлхэйн хүнүүд таанарта дурагүйлхэхэгүй, харин намда тэдэ дурагүйлхэдэг, тэдэ хүнүүдэй үйлэ хэрэгэйнь ёро муутай байһые би гэршэлэн харуулна ха юмбиб+. 8Таанар һайндэртээ ошогты. Би тэрэ найрта ошохогүйб, минии саг үшөө ерээдүй байна.

9Иисус тиигэжэ хэлээд, Галилейдээ үлэбэ.

Иисус найр дээрэ

10Аха дүүнэрэйнгээ тэрэ һайндэртэ ябаһанай хойно Иисус баһа тиишээ бэеэ мэдүүлэнгүй ошобо. 11Еврейнүүдэй ахамадууд найрай үедэ Иисусые бэдэрбэ. Тэрэ хүн хаана байнаб гэжэ тэдэнэр һурагшалба. 12Иисус тухай ехэ арсалдаан улад зоной дунда болоо. Зарим нэгэниинь: «Энэ һайн хүн юм», – гэлдэбэ. Нүгөө зариманиинь: «Үгы, энэ хүн улад зониие мэхэлнэ», – гэжэ буруушааба. 13Теэд засагаархидһаа айжа, Иисус тухай сэхэ руунь хэншье хэлээгүй+.

14Һайндэрэй хахад сагынь үнгэршэхэдэ Иисус Бурхан Һүмэ соо бии боложо, һургаалаа номнобо. 15Еврейнүүдэй ахамадууд гайхалсан:

– Энэ хүн хаанашье һураагүй аад, иимэ ехэ юумэ хаанаһаа мэдэнэ гээшэб? – гэлсэбэ.

16Иисус харюусаба:

– Энэ – минии бэшэ, харин намайе эльгээһэн Бурханай һургаал юм+. 17Тэрэнэй дура хүсэл дүүргэхэ һанаатай хүн һаа, энэ Бурханай һургаал гээшэ гү, али би өөрһөөн хэлэжэ байна гүб гэжэ мэдэдэг болохо. 18Өөрһөөн хэлэһэн хүн өөрыгөө магтуулхаяа оролдоно, харин намайе эльгээһэн Бурханиие алдаршуулхаяа оролдогшо үнэн зүбые хэлэнэ, тэрэнэй зүрхэ сэдьхэлдэ худал юумэн байхагүй+. 19Моисей таанарта Бурханай хуули үгөө бэшэ һэн аал? Теэд таанарай хэнтнайшье тэрэ Хуули сахинагүйл! Юундэ таанар намайе алахаяа һананабта+?

20– Ши досоогоо ада шүдхэртэй байнаш! Хэн шамайе алахаяа байгаа юм? – гэжэ хүн зон харюусаба+.

21Иисус харюудань иигэжэ хэлэбэ:

– Би нэгэл гайхамшаг хэрэг хэбэб, тиихэдэмни таанар бултадаа ехээр гайхабалта. 22Бишыхан хүбүүдэйнгээ бэлгэ отолуулха ёһо заншал таанарта Моисей захяа һэн (үнэндөө Мойсейһээ урда, үбгэ эсэгэнэр тиигэжэ захиһан юм), тиигээд таанар субботодошье отолуулна ха юмта. 23Моисейн Хуули эбдэхэгүй гэжэ хүниие субботодо отолуулжа байхадаа, субботодо хүнэй бэеые сүм эдэгээхэдэмни таанар намда яахадаа ехээр сухалдана гээшэбта+? 24Таанар гадаада талыень обёороод лэ, халирхайгаар бү шиидхэгты, харин үнэн зүб шиидхэбэри гаргагты!+

25Иерусалим хотодо байгшадай зариманиинь иигэжэ хэлэбэ:

– Энэл хүниие засаг баригшад алахаяа һанана бэшэ аал? 26Теэд харыта, энэ хүн һургаалаа нюунгүй сэхэ номножо байнал. Хэншье тэрэниие хориногүйл... Энэ хүн үнэхөөрөө Бурханай табисуурта байна гэжэ, магад, засагаархиншье ойлгоо гээшэ хаяа? 27Теэд энэ хүн хаанаһааб гэжэ бидэ мэдэнэбди. Харин Бурханай табисууртын ерэхэдэ, тэрэ хаанаһааб гэжэ хэншье мэдэхэгүйл+.

28Тиихэдэнь Иисус һургаалаа Бурхан Һүмэ дотор номножо байгаад:

– Таанар намайе мэдэнэ гүт? Минии хаанаһаа ерэһэн тухай баһа мэдэнэ гүт? Би өөрһөөн ерээ бэшэб. Намайе эльгээгшэдэ этигэжэ болохо юм, зүгөөр таанар тэрээниие мэдэхэгүйт. 29Харин би тэрээниие мэдэхэб, ушарынь нэрлэбэл, би тэрээнһээ ерээб, намайе тэрэ эльгээгээ юм, – гэжэ шангаар дуугарба+.

30Тиигэжэ хэлэхэдэнь Иисусые засагаархин барижа хаахаяа һанаба, теэд хэншье тэрээнэй ойро хүрэбэгүй, юундэб гэхэдэ, тэрэнэй сагынь үшөө ерээдүй байгаа+. 31Теэд олон юрын зон тэрээндэ этигэһэн байна. «Бурханай табисуурта ерэхэдээ, энэ хүнһөө үлүү ехэ дүлгэ тэмдэг харуулжа шадаха аал?» – гэжэ тэдэ зон хэлсэһэн байна+.

32Иисус тухай арад зоной дунда арсалдаанай боложо байхые фарисейнүүд дуулаба. Тиин түрүү санаартан ба фарисейнүүд тэрэниие барижа хаагты гэжэ Һүмын харуулшадые эльгээбэ. 33Иисус тэрэ үедэ:

– Үшөө нэгэ заа таанартай суг байлсахамни, тиигээд намайе эльгээһэн Эсэгэдээ ошохомни+. 34Таанар намайе бэдэрхэт, теэд олохогүйт; минии байха газарта таанар ерэжэ шадахагүйт, – гэжэ хэлэбэ+.

35Тиихэдэнь еврейнүүд өөһэд дундаа хөөрэлдэбэ:

– Үгы, бидэнэй тэрэниие олохогүй ямар газарта энэмнай ошохоёо түхеэрбэ гээшэб? Али грегүүдэй дунда тарашоод байһан манай улад зондо ошожо, грегүүдые һургахаяа һанаба гээшэ гү? 36«Таанар намайе бэдэрхэт, теэд олохогүйт», «Минии байха газарта таанар ошожо шадахагүйт» гэхэдээ, ямар удхатайгаар тэрэ хэлэбэ гээшэб?

Амидаралта уһан. Иисус тухай арсалдаан

37Иисус һайндэрэй һүүлшын эгээл ехэ үдэрынь хүн зондо иигэжэ шангаар айладхаба:

– Ангаһан хүн намда ерээд, ундаа харяаг!+
38Намда этигэдэг хүн тухай Нангин Бэшэг соо «Тэрэнэй зүрхэнһөө амидаралта урадхал уһан урдаха» гэжэ бэшэгдэнхэй.

39Иисус тиигэжэ хэлэхэдээ, Нангин Һүлдэ тухай хэлэбэ гээшэ: Иисуста этигэһэн хүнүүд хожомынь Нангин Һүлдэтэй болохо ёһотой байһан юм. Тэрэ үедэ Нангин Һүлдэ үшөөл үгтөөдүй байгаа, юундэб гэхэдэ, Иисус үшөөл алдар солодо хүртөөгүй байгаа+.

40Сугларһан зоной зариман Иисусай үгэнүүдые шагнаад:

– Энэмнай хүн зондо заларжа ерэхэ ёһотой тэрэ лүндэншэ байнал! – гэлсэбэ+. 41Нүгөөдэ зариманиинь:

– Энэмнай Бурханай табисуурта байнал! – гэлсэбэ.

– Теэд Бурханай табисуурта Галилейһээ ерэхэ аал? – гэжэ бэшэ зариманиинь буруушааба. – 42Бурханай табисуурта болбол Давидай үри һадаһан мүн, Давидай түрэһэн Вифлеем хотоһоо ерэхэ ёһотой гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй ха юм+.

43Тиин улад зон Иисус тухай арсалдан, тэдэнэй һаналнуудынь тудалдаба+. 44Зариманиинь Иисусые барижа тушаахаяашье һанаба, теэд тэрээндэ хэншье гар хүрэбэгүй.

45Бурхан Һүмын харуулшад түрүү санаартанда, фарисейнүүдтэ бусажа ерэбэ. Тэдэнь:

– Юундэ таанар тэрээниие наашань асараагүйбта? – гэжэ һураба.

46– Энэ хүндэ адляар нэгэшье хүн хэзээдэшье хэлээгүйл! – гэжэ харуулшад харюусаба.

47– Тэрэ хүн иихэдээ таанарыешье мэхэлбэ гээшэ гү? – гэжэ фарисейнүүд харуулшадһаа асууба. – 48Теэд ахамадуудай дундаһаа гү, али фарисейнүүдэй дундаһаа нэгэшье хүн тэрээндэ этигээ аал+? 49Хуули мэдэдэггүй харанхы мунхаг зон лэ тэрэ хүндэ этигэбэ гээшэ, тэдэ зон Бурханай хараалда хүртөө!

50Теэд нэгэтэ Иисустай ерэжэ уулзаһан тэдэнэй нэгэн Никодим бэшэндээ иигэжэ хэлэбэ:+

51– Хүниие гэмнэхэ гээ һаа, түрүүн тэрэ хүнэй хэлэһые шагнангүйгөөр, зэмыень тодоруулангүйгөөр шиидхэбэри гаргахые манай Хуули зүбшөөдэг юм гү?

52– Зай, ши тиихэдээ баһал Галилейһээ хаяаш? Ши өөрөө Нангин Бэшэг шудала, тиибэл Галилейһээ нэгэшье лүндэншэ гарахагүй юм гэжэ ши өөрөө мэдэхэш, – гэжэ тэдэнь харюусаба.

Иисус ба эрэдээ урбаһан эхэнэр

[ 53Удаань бултадаа гэр гэртээ хариба.

8

8^1Иисус Элеон хада дээрэ гараһан байна. 2Эртэ үглөөгүүр Иисусай дахин Бурхан Һүмэдэ ерэхэдэ, бүхы зон тэрээндэ ерэбэ. Тиин Иисус һуугаад, хүнүүдтэ номнол зааба. 3Тиихэ үедэнь Хуули заадаг багшанар ба фарисейнүүд өөрынгөө эрэдэ урбаһан нэгэ эхэнэрые Иисуста асарба. Тэрэ эхэнэрые зоной урда байлгаад, 4Иисуста хандан:

– Багша аа, энэ эхэнэрые эрэдээ урбажа байхадань, бидэ балшыса баряабди, – гэбэд. – 5Иимэшүүлые шулуугаар шэдэжэ хэһээхэ ёһотой гэжэ Моисей өөрынгөө Хуули дотор захяа һэн. Харин ши юу гэжэ хэлэхэ байнабши?

6Хуули заадаг багшанар ба фарисейнүүд юундэ тиигэжэ асуугааб гэбэл, Иисусые туршан үгэ алдуулаад, хожомынь гэмнэхэеэ һанаһан байгаа бшуу. Теэд Иисус доошоо тонгойгоод, хургаараа юушьеб газар дээрэ бэшэжэ байба+. 7Тэдэнь юумэ асуугаад һалабагүй, тиихэдэнь Иисус толгойгоо үргөөд, тэдэндэ хандажа:

– Таанарай хэнтнай нүгэл хэзээдэшье хээгүйб, тэрэ хүнтнай энэ эхэнэрые түрүүн шулуудаг лэ! – гэбэ+.

8Тиигээд Иисус дахин уруугаа хараад, газар дээрэ юумэ бэшэһэнээ үргэлжэлүүлбэ. 9Иисусай тиигэжэ хэлэхыень дуулаад, тэндэ сугларһан зон хойно хойноһоо һубарилдан тараба, эгээн ехэ наһатайшуулынь түрүүн гаража ошоо. Удаань Иисус эхэнэртэй хоюулан лэ үлэбэ. 10Иисус толгойгоо өөдэнь үргөөд, эхэнэрһээ:

– Эхэнэр аа, бэшэ зон хаана гээшэб? Шамайе хэншье зэмэлээгүй гү? – гэжэ асууба.

11– Хэншье зэмэлээгүй даа, эзэн аа, – гэжэ тэрэ эхэнэр харюусаба.

– Баһа бишье шамайе зэмэлнэгүйб. Яба, дахин нүгэл бү хэ, – гэбэ Иисус.][*]+

Иисус болбол дэлхэйе гэрэлтүүлэгшэ Гэрэл туяа мүн

12Иисус дахин тэдэнтэй хөөрэлдэбэ:

– Би дэлхэйе гэрэлтүүлэгшэ Гэрэл туяа гээшэб. Минии хойноһоо дахаһан хүн харанхы соогуур төөрижэ ябахагүй, харин амидарал олгодог гэрэл туяатай болохо+.

13– Ши өөр тухайгаа өөрөө гэршэлэн хэлэнэш. Тиимэһээ шинии гэршэлгэ үнэн зүб бэшэ, – гэжэ фарисейнүүд хэлэбэ+.

14Иисус харюусаба:

– Хэрбээ өөр тухайгаа минии өөрөөшье хэлээ һаамни, минии үгэнүүдтэ этигэхэдэ болохо юм, юундэб гэбэл, би хаанаһаа ерэһэнээ, хайшаа ошохо байһанаа мэдэнэб, харин таанар минии хаанаһаа ерэһые, хайшаа ошохыемни мэдэнэгүйт+. 15Таанар хүнүүдтэл адли шүүбэрилнэт, харин би хэнииешье шүүбэрилнэгүйб+. 16Теэд хүниие шүүбэрилбэлни, минии зарга шүүбэри үнэн зүб байха һэн, юундэб гэхэдэ, би гансаараа шүүбэрилнэ бэшэб, намайе эльгээһэн Эсэгэмни намтай хамта байна+. 17Тиин хоёр хүнэй гэршэлгэ үнэн зүб юм гээд таанарай Хуули дотор бэшээтэй. 18Бидэ болбол хоёр гэршэбди: намайе эльгээһэн Эсэгэ бидэ хоёр минии тухай гэршэлнэбди+.

19– Теэд шинии эсэгэ хаана гээшэб? – гэжэ тэдэ һураба.

– Таанар намайешье, минии Эсэгыешье мэдэхэгүйт. Хэрбээ таанар намайе мэдээ һаа, минии Эсэгыешье мэдэхэ һэнта, – гэжэ Иисус харюусаба+.

20Бурхан Һүмэдэ мүнгэ алта үргэдэг газарай хажууда зогсон номножо байхадаа, Иисус тиигэжэ хэлээ һэн. Тиин хэншье тэрээниие барижа тушаагаагүй, ушарынь нэрлэбэл, тэрэнэй сагынь үшөө ерээдүй байгаа+.

«Минии ошохо газарта таанар ошожо шадахагүйт»

21Иисус баһа иигэжэ хэлээ:

– Би һаяар ябахамни. Таанар намайе бэдэрхэт, теэд нүгэлтэйгөө үхэхэт. Минии ошохо газарта таанар ошожо шадахагүйт+.

22– «Минии ошохо газарта таанар ошожо шадахагүйт» гээшэнь ямар удхатайб? Али энэмнай бэеэ хорложо үхэхэеэ һанаба гү? – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд хөөрэлдэбэ.

23– Таанар доодо дэлхэйн ха юмта, харин би дээрэһээ ерээб. Таанар энэ дэлхэйн хүнүүдта, би энэ дэлхэйн бэшэлби+. 24«Таанар нүгэлнүүдтэйгөө үхэхэт!» гэжэ би таанарта хэлээб. «Би»[*] байһандамни үнэншөөгүй һаа, бултадаа нүгэлтэйгөө үхэхэт! – гэжэ Иисус харюусаба.

25– Тиихэдээ ши хэн гээшэбши? – гэжэ тэдэ асууба.

– Би хододоо өөрыгөө хэн гээд нэрлэдэг һэнбиб, тэрэл гээшэб, – гэжэ Иисус харюусаба. – 26Таанар тухай хэлэхэ, таанарые гэршэлэн зэмэлхэ олон юумэн намда бии, теэд намайе эльгээһэн Эсэгэһээ дуулаһанаал энэ дэлхэйнхидтэ хэлэнэб, харин намайе эльгээгшэ үнэн зүб юм+.

27Эсэгэ тухайгаа тэрэ хэлэнэ гэжэ ахамадууд ойлгобогүй. 28Иисус үргэлжэлүүлэн:

– Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие таанарай дээшэнь дэгдүүлхэдэ, минии «Би» байһые, минии өөрынгөө дураар юушье хэдэггүй байһые, Эсэгынгээл һургаһан ёһоор хэлэдэг байһые таанар ойлгохот+. 29Намайе эльгээгшэ ходо намтай, тэрэ намайе гансаарыемни орхёогүй, юундэб гэбэл, би тэрэнэйнгээл дура хүсэлые бэелүүлнэб, – гэбэ+.

30Иисусай иигэжэ хэлэхэдэ, тэрээндэ олон зон этигэбэ+.

Бурханай үхибүүд гү, али шолмосой үхибүүд гү?

31Удаань Иисус тэрээндэ этигэһэн еврейнүүдтэ иигэжэ хэлэбэ:

– Хэрбээ таанар минии һургаалай ёһоор ябаа һаа, үнэхөөрөөл минии шабинар болохот. 32Тиихэдээ таанар үнэн зүйлые ойлгохот, үнэн зүйл таанарые сүлөөлхэ+.

33– Бидэнэр Абраһамай үри һадаһад гээшэбди, хэзээдэшье хэнэйшье барлагууд байгаагүйбди! «Таанар эрхэ сүлөөтэй болохот» гэхэдээ ши ямар юумэн тухай хэлэнэбши? – гэжэ тэдэнь һураба+.

34Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба:

– Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: нүгэл хэгшэ хүн бүхэн нүгэлэй барлагынь мүн+. 35Барлаг болбол гэр бүлэ соо үни байдаггүй, харин хүбүүниинь хододоо гэр бүлэдөө үлэдэг+. 36Таанарта Хүбүүнэй эрхэ сүлөө үгөөл һаа, таанар үнэхөөрөөл сүлөөтэй хүнүүд болохот. 37Таанар Абраһамай үри һадаһад гээшэт гэжэ би мэдэнэб, теэд таанар намайе алаха һанаатайт, юундэб гэхэдэ, минии үгэнүүд таанарай зүрхэ сэдьхэлдэ байра олоногүй бшуу+. 38Би өөрынгөө Эсэгындэ юу хараһан үзэһэн тухайгаа таанарта хэлэнэб, харин таанар өөрынгөө эсэгэһээ дуулаһан юумэеэ хэнэт.

39– Манай үбгэ эсэгэ Абраһам юм! – гэжэ тэдэ харюусаба. Иисус тэдэндэ хэлэбэ:

– Үнэхөөрөө Абраһамай үри һадаһан байгаа һаа, таанар Абраһамдал адли хэрэгүүдые бүтээхэ һэнта+. 40Харин таанар намайе алахаяа һананалта, Бурханһаа дуулаһан үнэн зүйл таанарта хэлэһэн хүниие алахаяа һананалта! Теэд Абраһам иимэ юумэ хэдэг байгаа гү?! 41Үгы даа, таанар өөрынгөөл эсэгэдэ адли юумэ хэнэт!

– Бидэ нүгэл хилэнсэдэ түрөө бэшэбди! Манай ори ганса эсэгэ – Бурхан юм! – гэлсэбэ тэдэ.

42Иисус тэдээндэ харюусаба:

– Хэрбээ Бурхан таанарай эсэгэ байгаа һаа, таанар намда дуратай байха һэнта, юундэб гэбэл, би Бурханһаа иишээ ерээб, Бурхандаа ошожо ябанаб. Би өөрһөөн ерээгүйлби – намайе Бурхан эльгээгээл! 43Таанар юундэ минии хэлэһэн үгые ойлгоногүй гээшэбта? Таанар минии хэлэһэн үгэ дуулаха шадалгүй байналта! 44Таанарай эсэгэ – шолмос юм, тиин таанар эсэгынгээ бүхы дура хүсэлыел бэелүүлхэ хүсэлэнтэйт. Теэд танай эсэгэ анханһаа нааша хүнүүдые аладаг байһан лэ, тэрэтнай үнэн зүйлые үзэжэ ядадаг байгаал, ушарынь хэлэбэл, тэрээндэтнай үнэн зүйл гэжэ байхагүйл. Худал юумэ хэлэхэдээ, тэрэтнай өөрынгөө түрэлхи хэлэн дээрэ дуугардаг һэн, юундэб гэбэл, тэрэтнай өөрөөшье худалша, худал юумэ үүдхэгшэ байһан юм+. 45Харин үнэн зүб юумэ минии хэлэхэдэ, таанар намда этигэнэгүйт. 46Нүгэл хээ гэжэ намайе таанарай хэнтнай гэршэлэн харуулжа шадахаб? Таанарта үнэн зүб юумэ минии хэлэхэдэ, таанар юундэ намда этигэнэгүйбта? 47Бурханай мэдэлдэ байгша болбол Бурханай хэлэһэн үгэнүүдые дуулана. Таанар намайе дууланагүйт, юундэб гэхэдэ, таанар Бурханай мэдэлдэ бэшэт.

Иисус ба Абраһам тухай

48Еврейнүүд Иисуста иимэ харюу үгэбэ:

– Шамайе ада шүдхэртэ барюулһан самаряан хүн гэжэ бидэ зүб хэлсэдэг байнабди+.

49– Би ада шүдхэртэ барюулаагүйб: би өөрынгөө эсэгые хүндэлнэб, харин таанар минии нэрэ гутаажа байнат+. 50Би өөртөө алдар соло бэдэрнэ бэшэб, теэд намда алдар соло бэдэрэгшэ ондоо нэгэн бии юм, тэрэл шиидхэнэ+. 51Таанарта үнэн сэхэ хэлэнэб: минии һургаалаар ябадаг хүнүүд хэзээдэшье үхэхэгүй!+

52– Ши ада шүдхэртэ барюулһан хүн байнаш гэжэ одоол бидэ лаб мэдэбэбди, – гэлдэбэ, – Абраһам наһа баранхай, мүн баһа лүндэншэдшье нүгшэнхэй. Харин ши «минии һургаалаар ябадаг хүнүүд хэзээдэшье үхэхэгүй» гэнэш. 53Наһа бараһан манай үбгэ эсэгэ Абраһамһаа ши ехэ гээшэ гүш? Али наһаяа дүүрэһэн лүндэншэдһөө ехэ гээшэ гүш? Ши хэнби гэжэ өөр тухайгаа һананабши?

54– Хэрбээ би өөрөө өөрыгөө алдаршуулжа байгаа һаа, минии алдар нэрэ юуншье бэшэ. Теэд намайе минии Эсэгэ алдаршуулна – таанар тэрээниие өөһэдымнай Бурхан гэжэ нэрлэнэт!+
55Теэд таанар минии Эсэгые мэдэнэгүйт, харин би тэрэниие мэдэнэб. Хэрбээ би тэрэниие мэдэхэгүйб гээ һаа, би таанартайл адли худалша болохо һэм. Теэд би тэрэниие мэдэхэб, тэрэнэй хэлэдэг үгэнүүдые бэелүүлнэб+. 56Танай үбгэ эсэгэ Абраһам минии заларжа ерэхэ үдэрые харахаб гэжэ һанахадаа баярладаг бэлэй, тиин ерэһэн үдэрыемни хараад, баяртай золтой байгаа һэн!+

57– Ши табиншье наһа хүрөөгүй аад, Абраһамые хараһан болоно гүш?! – гэжэ еврейнүүд жэгшэбэ.

58– Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: би Абраһамай үшөө түрөөдүйдэ байгааб, байнашьеб, – гэжэ Иисус харюусаба.

59Тиихэдэнь еврейнүүд Иисусые шулуудажа алаха гэжэ шулуунуудые бариба. Теэд Иисус тэдэнһээ зайлажа, Бурхан Һүмэһөө гаража ошобо+.

9

Түрэхэһөө һохор хүниие Иисус эдэгээбэ

9^1Энэ ушарай дараа Иисус ябажа ябатараа түрэхэһөө һохор хүниие хараба.

2– Багша аа, энэ хүн яахадаа һохор түрөө гээшэб? Хэниинь нүгэл хэһэн байгааб: энэ өөрөө гү, али энээнэй эхэ эсэгэнь гү? – гэжэ тэрэнэй шабинарынь һураба.

3– Энэ хүн өөрөөшье, эхэ эсэгэньшье нүгэл хээгүй, – гэжэ Иисус харюусаба. Тиин үргэлжэлүүлэн: – Тэрээнэй аргалуулһан ябадалаар Бурханай хаба хүсэ элирхэйлэгдэхын тула тэрэ һохор байгаа. 4Үдэр байһан дээрэнь бидэ намайе эльгээһэн Эсэгын хэрэгүүдые бүтээхэ ёһотойбди. Мэнэ гэһээр һүни болохоёо байна, тиихэдэ хэншье юумэ хэжэ шадахагүй+. 5Дэлхэй дээрэ байха сагтаа би энэ дэлхэйн гэрэл туяань гээшэб+.

6Иигэжэ хэлээд, Иисус газарта нёлбобо. Нёлбоһоо шоройтой худхан шабар бүтээжэ, тэрэ шабараараа һохор хүнэй нюдые шабаба+.

7– Иигээд Шилоах сөөрэмдэ ошожо нюураа угаа, – гэжэ Иисус тэрэ һохор хүндэ хэлэбэ (Шилоах гэжэ үгэ «Эльгээгдэһэн» гэһэн удхатай).

Һохор хүниинь тэндэ ошожо, нюураа угаагаад, юумэ харадаг болошоод ерэбэ+. 8Хүршэнэрынь, тиихэдэ юумэ ходо бадарлажа һуухыень харадаг зон:

– Энэл хүн юумэ бадаржа һуудаг бэшэ һэн гү? – гэлсэбэ.

9– Тиимэл даа, энэ хүн лэ даа, – гэжэ нүгөө зариманиинь харюусаба.

– Бэшэ, энэмнай миин лэ тэрээндэ адли хүн байна, – гэжэ үшөө нүгөөдүүлынь буруушааба.

– Үнэхөөрөө энэ би байнаб, – гэжэ тэрэ хүниинь өөрөө хэлэбэ.

10– Теэд ши яагаад харадаг болоо гээшэбши? – гэжэ тэдэ хүнүүд урдаһаань һураба.

11– Иисус гэжэ нэрэтэй нэгэ хүн шабар худхажа, тэрэ шабараараа нюдыемни шабаад, «Шилоахда ошожо нюураа угаа» гээ. Би тиихэдэнь тэндэ ошожо нюураа угаагаад, юумэ харадаг болооб, – гэжэ тэрэ хүниинь харюусаба.

12– Тэрэ хүн хаанаб? – гэжэ тэдэнь асууба.

– Би мэдэнэгүйб, – гэжэ аргалуулһан хүниинь харюусадаг һэн.

13Урдань һохор байһан тэрэ хүниие фарисейнүүдтэ асарба. 14Иисус амаралтын субботын үдэр шоройгоор шабар худхажа, тэрэ шабараараа һохор хүниие аргалһан байгаа+. 15Хайшан гээд юумэ харадаг болоош гэжэ фарисейнүүд тэрээнһээ баһа асуужа оробо.

– Тэрэ хүн нюдыемни шабараар шабаа, би нюураа угаагаад, мүнөө юумэ харанаб, – гэжэ аргалуулһан хүниинь харюусаба.

16– Энэ хүн Бурханһаа заяагдаһан байха ёһогүй, юундэб гэбэл, субботые тооногүй, – гэжэ зарим фарисейнүүд мэдүүлбэ.

– Теэд нүгэлтэн һаа, энэ хүн иимэ гайхамшаг хэрэгүүдые бүтээхэ һэн гү? – гэжэ нүгөө зариманиинь буруушааба.

Тиин фарисейнүүд өөһэд хоорондоо арсалдан хубааралдаба+. 17Аргалуулһан хүнһөө тэдэ дахин һураба:

– Тэрэ хүн шамайе юумэ харадаг болгоо гэнэш. Тэрээнэй тухай ши өөрөө юун гэжэ һананабши?

– Лүндэншэ гэжэ һананаб, – гээд тэрэнь харюусаба+.

18Еврейнүүдэй ахамадууд һохор хүн байһанаа юумэ харадаг болоо гэжэ юрэдөө этигэбэгүй. Тиигээд юумэ харадаг болоһон хүнэй эхэ эсэгые тэдэ ерүүлбэ. 19Тиин тэдэнһээ:

– Энэ танай хүбүүн гү? Энэтнай һохор түрөө һэн гэнэт. Теэд мүнөө хүбүүнтнай хайшан гээд юумэ харадаг болоо юм? – гэжэ асууба.

20-21– Энэ манай хүбүүн байна гэжэ бидэ мэдэнэбди, энэмнай һохор түрэһэн юм. Теэд хайшан гээд харадаг болооб, хэн энээнииемнай хараатай болгооб гэжэ бидэ мэдэнэгүйбди. Өөрһөөнь һурагты. Хүбүүмнай наһаяа хүсөө, өөрөө хэлэжэ шадаха, – гэжэ эхэ эсэгэ хоёрынь харюусаба.

22Хүбүүнэй түрэлхидынь юундэ тиигэжэ харюусааб гэбэл, еврейнүүдэй ахамадуудһаа айгаа. Ушарынь хэлэбэл, Иисусые Бурханай табисуурта гэжэ тоолодог хүн бүхэниие мүргэлэй гэртэ оруулхагүй гэһэн шиидхэбэри тэдэ ахамадууд гаргаад байгаа бшуу+. 23Тиимэһээ: «Хүбүүмнай наһаа хүсөө, өөрһөөнь һурагты», – гэжэ түрэлхидынь хэлэһэн байна.

24Тиин һохор түрэһэн хүниие хоёрдохиёо дуудажа асараад:

– Үнэн сэхэ руунь хэлэхэб гэжэ ши Бурханда тангаригаа үгэ! Тэрэшни нүгэлтэн юм гэжэ бидэ мэдэнэбди, – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд тэрээндэ хэлэбэ.

25– Нүгэлтэн юм гү, али үгы гү – би мэдэнэгүйб. Харин би һохор байһанаа мүнөө харадаг болооб гэжэл мэдэнэб, – гээд тэрэнь харюусаба.

26– Тэрэ хүн шамда юу хээб? Хайшан гээд шамайе харадаг болгооб, – гэжэ дахин тэдэ һураба.

27– Би таанарта хэлээ һэнби, теэд таанар шагнаагүйлта. Яагаад дахин намаар хэлүүлхэеэ һананабта? Магад, тэрэ хүнэй шабинарынь болохо һанаатай байна гүт? – гэжэ тэрэнь харюусаба.

28– Ши тэрэнэй шабинь гээшэш! Харин бидэ Моисейн шабинар гээшэбди! – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд бадашаба.

29– Бурхан болбол Моисейтэй хөөрэлдэдэг байһан юм гэжэ бидэ мэдэнэбди. Харин энэ хүн хаанаһаа бии болооб гэжэ мэдэнэгүйбди+.

30– Ямар жэгтэй юм гээшэб! Тэрэнэй хаанаһаа ерэһые таанар мэдэнэгүйлта, харин тэрэ хүн намайе юумэ харадаг болгоол, – гэжэ аргалуулһан хүниинь харюусан, саашань үргэлжэлүүлбэ: – 31Теэд Бурхан нүгэлтэнэй хэлэһые дууладаггүй, харин Бурханиие хүндэлдэг, дура хүсэлыень бэелүүлдэг хүнүүдые дууладаг гэжэ бидэ мэдэнэбди. 32Һохор түрэһэн хүниие харадаг болгоо гэжэ эртэ урданһаашье нааша дуулдаагүй юм байна. 33Хэрбээ тэрэ хүн Бурханһаа заяагдаагүй һаа, иимэ юумэ хэжэ шадахагүй һэн!

34Тиихэдэнь еврейнүүдэй ахамадууд:

– Ши түрэхынгөө нүгэлтэй аад, маанадые һургаха һанаатай гүш, – гэжэ тэрэ хүниие хараагаад, мүргэлэй гэрһээ намнажархиба.

35Аргалуулһан хүниие намнаба гэжэ дуулаад, Иисус тэрэниие бэдэржэ олоод:

– Ши Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүндэ этигэнэ гүш? – гэжэ асууба.

36– Эзэн аа, этигэхым тула тэрэ хүмнай хэн гээшэб гэжэ намда хэлыш даа, – гээд аргалуулһан хүниинь харюусаба.

37– Ши тэрээниие харааш. Тэрэ хүн мүнөө шамтай хөөрэлдэжэ байна, – гэбэ Иисус+.

38– Дээдын Эзэн аа, этигэнэб! – гэжэ тэрэнь харюусан, Иисусай урда үбдэглэн унаба.

39– Зарга сүүд хэхэеэ би энэ дэлхэйдэ ерээб. Тиихэдээ юумэ харадаггүй хүнүүд харадаг болохо, юумэ харадаг хүнүүд һохор болохо, – гэжэ Иисус хэлэбэ.

40Иисусай хажууда байһан фарисейнүүд:

– Теэд ши бидэниие баһа һохор гэжэ тоолоногүй бэзэш? – гэжэ тэрээнһээ асууба+.

41– Үнэхөөрөө һохор байгаа һаа, таанар зэмэгүй байха һэнта. Теэд таанар юумэ харанабди гэнэт. Иимэ ушарһаа таанар зэмэтэй зандаа үлэнэт, – гэжэ Иисус харюусаба+.

10

Иисус шударгуу һайн адуулагша

10^1– Хониной хорёодо үүдээрнь оронгүй, ондоо тээгүүр шурган ородог хүн хадаа хулгайшан, дээрмэшэн гээшэ гэжэ үнэниие таанарта хэлэнэб. 2Үүдээрнь ородог хүн хонин һүрэгэй адуулагшань мүн. 3Харуулшан тэрээндэ хониной байрын үүдэ нээжэ үгэдэг. Хонидынь тэрэнэйнгээ дууень дууладаг, адуулагшань хонидоо нэрэ нэрээрнь дуудаад, газаашань гаргадаг. 4Хонидоо бултыень байраһаань гаргаад, хонишон хонидойгоо урда ябадаг, харин хонидынь хонишоноо дуугаарнь танижа, хойноһоонь дахадаг. 5Ондоо хүнэй хойноһоо хонидынь дахахагүй, тэрэ хүнһөө зугадажа арилшадаг байна, юундэб гэхэдэ, ондоо хүнэй дууниинь танигданагүй бшуу.

6Иимэ һургаалта үгэнүүдые Иисус фарисейнүүдэй урдаһаа хэлэбэ, теэд тэдэнь ойлгобогүй+.

7Иисус үргэлжэлүүлбэ:

– Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: хонидой байрын үүдэ гээшэнь би болоноб. 8Намһаа түрүүн ерээшэд бултадаа хулгайшад, дээрмэшэд байгаа. Теэд хонид тэдэнэй үгэ дуулаагүй. 9Үүдэ гээшэнь би болоноб. Хэн энэ үүдээр ороноб, тэрэ хүн абарагдаха. Тэрэ хүн үүдээр орожо, һүүлдэ газаашаа гараад, өөрынгөө бэлшээри олохо. 10Харин хулгайшан гансал хулуухаяа, алахаяа, һандаргаха хюдахаяа ерэдэг. Харин би хүнүүдэй амидаржа һуухын тула, тэрээнһээ гадна, хүнүүдэй юрын амидаралһаа үлүү амидарал эдлэхын тула эндэ ерээб.

11Би шударгуу һайн адуулагша гээшэб, шударгуу һайн адуулагшань хонидоо абархын тула ами наһаяа үгэдэг юм+. 12Харин хүлһэншэн хадаа хони адуулагша бэшэ, тэдэ хонид ондоо хүнэй ха юм. Тиимэһээ хүлһэншэн хонидтонь орохоёо ябаһан шонын дүтэлжэ байхые харахадаа, хонидоо орхёод, гүйжэ арилшадаг. Тиихэдэнь шоно хонидыень бариха, энээнһээ боложо хонидойнь һүрэг иишэ тиишээ гүйлдэжэ тараха+. 13Тэрэ хүн хони адуулагша бэшэ, харин хүлһэншэн гээшэ, тиимэһээ хонидто һанаагаа зобоногүй. 14Би хадаа шударгуу һайн адуулагша гээшэб. Би өөрынгөө хонидые мэдэдэгби, минии хонидшье намайгаа мэдэдэг. 15Эсэгэмни намайгаа мэдэдэгтэл адли, бишье Эсэгэеэ мэдэдэгби. Би өөрынгөө хонидой түлөө ами наһаяа үгэнэб+. 16Энэ хорёо соохи хонидһоо гадна, мүн ондоошье хонид намда бии. Тэдэниие би баһа иишэнь асарха ёһотойб. Тэдэ хонид минии үгэ дуулаха, тиихэдээ нэгэл һүрэг хонид байха, нэгэл хонишон байха!+

17Дахин амидырхынгаа тула би ами наһаяа үгэхэб, тиимэһээ Эсэгэмни намда дуратай юм+. 18Минии ами наһые хэншье хороохогүй, харин би өөрөө ами наһаяа үгэхэб. Би ами наһаяа үгэхэ эрхэтэйб, би ами наһаяа һөөргэнь абаха эрхэтэйб. Юундэб гэхэдэ, Эсэгэмни намда тиигэжэ захиһан юм+.

19Иигэжэ хэлэхэдэнь, еврейнүүд хоорондоо дахин асатаба+.

20– Энэтнай досоогоо ада шүдхэртэй болоод, дэмыржэ байна. Таанар энээниие юундэ шагнанабта? – гэжэ олониинь хэлэбэ+.

21– Энэ досоогоо ада шүдхэртэй хүнэй үгэнүүд бэшэ. Ада шүдхэр һохор хүнүүдые харадаг болгожо шадаха һэн аал? – гээд нүгөөдүүлынь буруушааба.

«Эсэгэ бидэ хоёр – нэгэмди»

22Үбэлэй саг байгаа. Бурхан Һүмые Шэнэлэлгын һайндэр Иерусалимда тэмдэглэжэ байба. 23Бурхан Һүмын хорёодо Соломоной бахананууд гэгдэдэг хушалтатай газарта Иисус сэнгэжэ ябаа+. 24Тэрэниие тойроод еврейнүүд сугларжа:

– Ши хэды болотор бидэнэй тэсэбэри туршажа байха һанаатайбши? Хэрбээ ши Бурханай табисуурта юм һаа, манда сэхэ хэлыш, – гэлдэбэ+.

25– Би таанарта хэлээ һэм, теэд таанар намда этигэнэгүйлта. Өөрынгөө Эсэгын нэрэһээ минии бэелүүлдэг хэрэгүүд – минии гэршэ болоно+. 26Теэд таанар намда этигэнэгүйт, юундэб гэбэл, таанар минии хонид бэшэлта. 27Минии хонид минии үгэ дууладаг, бишье тэдэнээ мэдэхэб, тэдэмни минии хойноһоо дахажа ябана. 28Би тэдэндэ мүнхэ наһа үгэнэб, тэдэ хэзээшье хосорхогүй, тэдэниие намһаа хэншье буляажа абахагүй+. 29Тэдэниие намда үгэһэн Эсэгэмни бултанһаа холо дээгүүр юм. Минии хонидые Эсэгэһээмни хэншье буляажа шадахагүй. 30Эсэгэ бидэ хоёр – нэгэн хамтабди+.

31Тиихэдэнь еврейнүүд Иисусые алаха гэжэ дахин шулуунуудые бариба+.

32– Эсэгынгээ хүсөөр би таанарта ехэ олон һайн юумэнүүдые харуулааб. Тэдэ юумэнүүдэймни алинайнь түлөө намайе шулуудажа алаха һанаатай байнат? – гэжэ Иисус һураба.

33– Бидэ шамайе һайн юумэ хэһэнэйшни түлөө бэшэ, харин Бурханиие доромжолһонойш түлөө шулуудажа алахаяа һананабди! Ши юрын хүн аад, өөрыгөө бурханби гэжэ айладханаш+.

34Иисус харюусаба:

– «Таанар бурхад гээшэт гэжэ би хэлээб», – гээд танай Хуули соо бэшээтэй бэшэ гү? 35Хэдүүдтэ Бурхан өөрынгөө үгэ хэлээб, тэдые Хуулитнай бурханууд гэжэ нэрлэнэ, тиихэдэ Нангин Бэшэг соо худал юумэн байха ёһогүй юм. 36Харин намайе Эсэгэмни өөртөө зорюулан, энэ дэлхэйдэ эльгээһэн юм. Тиимэһээ «би Бурханай Хүбүүнби» гэхэдэмни, «ши Бурханиие доромжолнош» гэжэ таанар намда юундэ хэлэхэ болобот?!+
37Эсэгынгээ хэрэг би бүтээнэгүй гээшэ гүб? Юундэ таанар намда этигэнэгүйбта? 38Эсэгынгээ хэрэгүүдые бэелүүлжэ байха үедөө хэлэһэн үгэнүүдтэмни таанад этигээгүй һаа, минии бүтээдэг хэрэгүүдтэ этигэгты! Тиихэдээ Эсэгэмни минии зосоо байна, би Эсэгынгээ зосоо байнаб гэжэ таанар мэдэхэт, мэдэжэшье байхат+.

39Еврейнүүд Иисусые дахин барихаяа һэдэбэ, зүгөөр Иисус тэдэндэ баригдабагүй+.

40Тиигээд Иисус Иорданай нүгөө эрьедэ ошоо. Урдань тэрэ газарта Иоанн хүн зониие уһаар арюудхаһан байна. Тэндэ Иисус ойро зуура үлэбэ+. 41Тэрээндэ олон зон ерэһэн байна. «Иоанн нэгэшье гайхамшаг хэрэг бүтээгээгүй һэн, теэд Иисус тухай хэлэһэн бүхэниинь зүб байна», – гэлсэбэ+. 42Тэндэ ерэһэн олон хүнүүд Иисуста этигэбэ+.

11

Лазарь нүгшэбэ

11^1Мария Марфа эгэшэ дүүнэртэеэ Бетани тосхондо суг һуудаг Лазарь гэжэ нэрэтэй нэгэ хүн үбдэбэ+. 2Мария Дээдын Эзэнэй хүлдэ һайхан үнэртэй ургамалай шүүһэ түрхеэд, толгойнгоо үһөөр хүлыень аршаһан эхэнэр мүн[*]. Мариягай Лазарь гэжэ дүү хүбүүниинь үбдэһэн байгаа+. 3Эгэшэ дүү хоёрынь: «Дээдын Эзэн аа, шинии дуратай хүншни үбдөөд байна» гэжэ Иисуста дуулгаба. 4Тиигэжэ дуулаад:

– Энэ үбшэн Лазариие үхүүлхын тула бэшэ, харин Бурханиие алдар суутай болгохын тула, тиин Бурханай Хүбүүе алдаршуулхын тула болоо, – гэжэ Иисус хэлэбэ.

5Марфа, Мария, Лазарь гурбанда Иисус дуратай байгаа. 6Теэд Лазариин үбдэжэ байһан тухай дуулабашье, Иисус аяар хоёр үдэрэй туршада байһан газарһаа хүдэлбэгүй. 7Удаань Иисус шабинартаа:

– Гэдэргээ Иудейдээ бусая, – гэбэ.

8– Багша аа, һаяхан Иудейн зон шамайе шулуудажа алахаяа һанаа һэн лэ, харин ши тиихэдэнь дахин тиишэ ошохо гэбэ гүш? – гэжэ шабинарынь тэрээнһээ асууба+.

9Иисус тэдэндээ иигэжэ хэлэбэ:

– Нэгэ үдэр соо арбан хоёр час бэзэ? Үдэр ябаһан хүн бүдэржэ унахагүй – энэ дэлхэйн һаруул байһые харана бшуу+. 10Харин һүни ябаһан хүн бүдэржэ торожо унаха, юундэб гэбэл, дэлхэй гэрэлгүй болоод байна бшуу. – 11Тиигэжэ хэлээд, Иисус үргэлжэлүүлбэ: – Манай нүхэр Лазарь унтажа байна. Би тэрэниие һэреэхэеэ ошохомни+.

12– Дээдын Эзэн аа! Хэрбээ Лазариин унтажа байбалнь, тэрэнэй бэень һайн болохо хаяа, – гэжэ Иисуста шабинарынь хэлэбэ.

13Лазарь унтажа байна гэхэдээ, наһа бараа гэһэн удхатайгаар Иисус хэлээ, харин тиихэдэнь шабинарынь тэрэ юрэ миин лэ нойрсожо байна гэжэ һанаа бшуу. 14Тиихэдэнь шабинартаа хандан:

– Лазарь наһа бараа, – гэжэ Иисус сэхэ хэлээ. – 15Теэд тэндэ байлсаагүйдөө таанарай түлөө баярланаб, юундэб гэбэл, таанар намда этигэхэт. Зай, Лазарьта ошоёбди!

16Эхир гэжэ ара нэрэтэй Фома хүбүүн:

– Хамта ошолсоёбди, хамта үхэнэ бэзэбди! – гэжэ бэшэ шабинартаа хэлэбэ+.

Иисус Лазариие амидыруулба

17Лазарь аяар дүрбэн үдэрэй саада тээ нүгшөөд, агы нүхэндэ хэбтэнэ гэжэ Иисус Бетанида ерээд мэдэбэ. 18Бетани гээшэнь Иерусалимһаа холо бэшэ, гурбан модо шахуу газарта байгаа. 19Дүүгэйнгээ наһа барахада уйдан гашуудажа байһан Марфа Мария хоёрой һанаа заһахаяа олон еврейнүүд тэдээнэйдэ ошобо. 20Иисусай ерэжэ ябаһан тухай дууламсаараа, Марфа тэрэниие угтахаяа урдаһаань гараа. Мариянь гэртээ үлэбэ.

21-22– Дээдын Эзэн аа! Хэрбээ шинии эндэ байгаа һаа, ахамни наһа барахагүй бэлэй! Теэд шинии гуйһан бүхы юумые Бурхан мүнөөшье шамда үгэхэ гэжэ би мэдэнэб, – гэжэ Иисуста Марфа хэлэбэ.

23– Шинии ахашни дахин амидырха, – гэжэ Марфада Иисус хэлэбэ.

24– Амидыралгын үедэ, һүүлшын Үдэртэ ахамни бодохо юм гэжэ би мэдэнэб, – гээд Марфа харюусаба+.

25– Би хадаа Амидыралга гээшэб, Ами наһан гээшэб. Намда этигэдэг хүн үхөөшье һаа, амиды болохо+. 26Намда этигэлтэй амидарһан ямаршье хүн хэзээдэшье үхэхэгүй. Ши энээндэ этигэнэ гүш+?

27– Этигэнэб даа, Дээдын эзэн! Ши Бурханай табисуурташ, энэ дэлхэйдэ ерэхэ ёһотой Бурханай Хүбүүнши гэжэ би этигэнэб+.

28Тиигэжэ хэлээд, Марфа Мария эгэшэдээ ошожо һэмээхэнээр:

– Багша эндэ ерээд байна, тэрэ шамайе ерэ гэнэ, – гэбэ.

29Эгэшэнь түргэн бодожо, Иисуста ошобо. 30Иисус тиихэдэ тосхондо үшөө хүрөөгүй, Марфын угтаһан газарта зогсожо байгаа. 31Гэртэнь Мариягай һанаа заһажа байһан еврейнүүд эхэнэрэй түргэхэн бодожо, газаашаа гарахые обёорон, энэмнай дүүгэйнгээ хүдөөлүүлһэн агы нүхэнэй хажууда уйлахаяа ошобо гэжэ һанаад, хойноһоонь ошолсобо. 32Мария Иисусай байһан газарта ерэхэдээ, тэрэниие хараад, хүлдэнь һүгэдэн унажа:

– Дээдын Эзэн аа! Хэрбээ шинии эндэ байгаа һаа, дүүмни наһа барахагүй бэлэй! – гэбэ.

33Мариягай, мүн Мариятай хамта ерэлсэһэн еврейнүүдэй уйлажа байхые хараад, Иисус айхабтар ехээр гашуудан гуниглаба.

34– Таанар тэрэниие хаана хүдөөлүүлээбта? – гэбэ.

– Дээдын Эзэн аа, ошоёл даа, бидэ харуулаябди, – гэжэ тэдэниинь харюусаба. 35Иисус уйлашаба+.

36– Харыт, Иисус тэрээндэ ямар ехэ дуратай байгаа гээшэб! – гэлдэбэ еврейнүүд.

37Тэдэнэй зариманиинь бэе бэедээ:

– Һохор хүниие Иисус харадаг болгоо һэн. Лазарииешье амиды мэндэ байлгажа шадахагүй байгаа аал? – гэбэ+.

38Иисус бүри ехээр сэдьхэлээ хүдэлгэн, агы нүхэндэ дүтэлбэ. Тэрэнь орохо газартаа шулуугаар бүглөөтэй агы нүхэн байгаа+.

39– Шулууень эндэһээ абагты! – гэбэ Иисус.

– Дээдын Эзэн аа! Үнэр орошоод байна ёһотой. Аяар дүрбэн үдэр эндэ хүдөөлүүлээтэй байнал, – гэжэ наһа барагшын эгэшэ Марфа хэлэбэ.

40– «Хэрбээ шүтэжэ ябаа һаа, Бурханай алдар солые үзэхэш», – гээд шамда би хэлээ бэшэ һэн аалби? – гэжэ Иисус Марфада харюусаба.

41Шулууень зайлуулба. Иисус Тэнгэри өөдэ хараад:

– Эсэгэ аа, намайе дуулаһандашни баясхалан хүргэнэб+. 42Ши намайе хододоо дуулажа байдагши гэжэ би мэдэнэб, теэд намайе ши эльгээгээш гэжэ эндэ зогсогшо хүнүүдэй этигэхынь тула би тиигэжэ хэлээб! – гэжэ+
43Иисус хэлээд: – Лазарь, тэндэһээ гаража ерэ! – гэжэ шангаар захиран дуугарба+.

44Наһа бараһан хүниинь агы нүхэн сооһоо гаража ерэбэ. Хүдөөлүүлхэдээ орёодог бүдөөр хүл гарнуудынь орёогдонхой, нюурынь баһал бүдөөр боолгоотой байгаа бэлэй.

– Боолтыень тайлагты, һаадгүй ябаад ошог! – гэжэ тэдээндэ Иисус хэлэбэ+.

Фарисейнүүд Иисусые алаха гэжэ нюусаар хэлсэбэ

45•Марияда ерэһэн еврейнүүдэй олониинь Иисусай юу бүтээһыень хараад, тэрээндэ этигэбэ+. 46Гэбэшье зариманиинь фарисейнүүдтэ ошожо, Иисусай юу хэһэн тухайнь дуулгаба.

47Түрүү санаартан ба фарисейнүүд Дээдын Зүблэл зарлаба.

– Зай, яахамнай гээшэб? Энэ хүн олон янзын дүлгэ тэмдэгүүдые харуулна. 48Иимэ юумэ саашадаашье харуулха арга тэрээндэ олгоо һаамнай, бултадаа тэрээндэ этигэдэг болохонь. Тиихэдэнь Римэйхин ерээд, Бурхан Һүмыемнай, бүхы зонииемнай үгы хэхэ байна, – гэжэ тэдэ хэлсэбэ.

49Энэ жэлдэ ахамад санаарта байһан Кайафа:

50– Таанар юушье ойлгоногүйт! Хэрбээ бүхы еврей зоной түлөө гансал хүнэй үхөө һаа, таанарта дээрэ байха гэжэ өөһэдөө ойлгоногүй гээшэ гүт? – гэжэ тэдэндэ хэлэбэ+.

51Кайафа өөрһөөн тиигэжэ хэлээ бэшэ, харин энэ жэлдэ ахамад санаарта байхадаа уридшалан мэдээд: Иисус хүн зоной түлөө үхэхэ гээ бэлэй+. 52Гансашье еврей зоной түлөө бэшэ, харин газар дэлхэй дээгүүр эндэ тэндэ бутаран тарашаһан Бурханай бүхы үхибүүдые суглуулан нэгэдхэхын түлөө үхэхэ юм+. 53Тиин тэрэ үдэрһөө хойшо ахамад санаарта ба фарисейнүүд Иисусые яажа алахамнай ааб гэжэ бододог болобо+.

54Тиимэ ушарһаа Иисус еврейнүүдэй дунда өөрыгөө мэдүүлэнгүйгөөр ябадаг болоо. Сүл губиин хажууда байһан Эфраим гэжэ хотодо ошожо, шабинартайгаа хамта байба.

55Еврейнүүдэй Паасха болохонь ойртожо байгаа. Һайндэрэй урдахана арюудхуулдаг заншалаа сахижа, орон нютагайнь олон зон Иерусалим ерэбэ+. 56Бурхан Һүмэ дотор сугларһан тэдэ хүнүүд Иисусые бэдэрэн, өөһэд дундаа: «Таанар юун гэжэ бодонобта? Һайндэртэ тэрэ ерэхэгүйнь гээшэ ха?» – гэжэ хөөрэлдэбэ. 57Түрүү санаартан болон фарисейнүүд: «Иисусые барижа хаахымнай тула, тэрэнэй хаана байһые мэдэһэн хүн бүхэн бидэндэ дуулгаха ёһотой», – гэһэн захиралта гаргаба+.

12

Мария Иисусые һайхан үнэртэй ургамалай тоһоор түрхибэ

12^1•Паасхын болохоһоо зургаан хоног урда Иисус Бетанида ерэбэ. Лазариин һууһан эгээл тэрэ нютагта Иисус анхан ерэжэ, Лазариие үхөөд байхадань амидыруулаа бэлэй+. 2Тэндэхин Иисусые хүндэлхэеэ эдеэ хоол бэлдээд, угтамжа хэбэ. Марфа эдеэ хоол асарна, харин Лазарь Иисустай болон бусад айлшадтай хамта хоол барина+. 3Тэрэ үедэ Мария тон үнэтэй, һайхан хангалтай нард ургамалай тоһо домбо соо асараад, тэрэнээ Иисусай хүл дээрэ адхаба. Удаань, Иисусые угаа ехээр хүндэлдэг байһанаа гэршэлэн, хүлыень толгойнгоо үһөөр аршаба. Тоһоной һайхан үнэр бүхы гэрээр хангалтаба+. 4Тиихэдэнь Иисусай шабинарай нэгэниинь – Иуда Искариот (удаань Иисусые барижа үгэһэн урбагша):

5– Энэ тоһыень гурбан зуун динаряар худалдаад, юундэ үгытэйшүүлдэ мүнгыень хубаажа үгөөгүй гээшэб? – гэжэ хэлэбэ. 6(Иуда үгытэйшүүлдэ һанаагаа зобоод тиигэжэ хэлээгүй, харин тэрэ хүн өөрөө хулгайшан байгаа: тэрээндэ даалгагдаһан хамтын мүнгэнһөө олон ушарта өөрынгөө хэрэглэмжэдэ гаргашалдаг байгаа.)+

7– Марияе бү һаатуулагты! Намайе хүдөөлүүлхэ үдэртэ зорюулан энэ тоһо Мария хадагалжа байгаа, – гэжэ Иисус харюусаба. – 8Үгытэй ядуушуул хододоо таанартай байхал, харин би таанартай ходо байхагүйб.

9Тэрэ үедэ еврейнүүд Иисусай тэндэ байһые мэдээд олоороо сугларба. Гансашье Иисусые харахаяа бэшэ, харин тэрэнэй амидыруулһан Лазариие харахаяа тэдэ ерээ бшуу+. 10Тиихэдэл түрүү санаартан Лазарииешье алаха гэжэ шиидэһэн байгаа. 11Юундэб гэбэл, Лазариие амидыруулһандань олон еврейнүүд Иисуста ерэдэг, тэрээндэ шүтэдэг болоо ха юм.

Иисус Иерусалим ерэбэ. 12•Хойто үдэрынь Паасхын найрта хабаадалсагша зон Иисусай Иерусалимда дүтэлжэ ябаһан тухай дуулаад байба. 13Тэдэ зон пальма модоной мүшэрнүүдые баряад, Иисусые угтахаяа гараба. Тэдэ иигэжэ хашхаралдаа:

Бурханда алдар соло!

Дээдын Эзэнэй нэрээр заларан ерэһэн

Израилиин Хаан үреэл магтаалда хүртэһэй!

14Иисус бэдэржэ олдоһон залуу элжэгэ дээрэ һууба ха. Иигэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байһан мүрнүүд бодото дээрээ бэелбэ:

15«Сионой басаган[*], ши бү ай! Харыш!
Тээ тэрэ шинии Хаан залуу элжэгэ унаад,
шамда дүтэлжэ ябана!»+

16Түрүүшээр энээн тухай шабинарынь юушье ойлгобогүй. Харин Иисусай алдар соло элирхэдэнь лэ, Иисус тухай лүндэншэдэй уридшалан хэлээшээр болобо ха юм гэжэ тэдэнь ойлгоо һэн+. 17Үхэһэн Лазариие агы нүхэнһөөнь дуудан Иисусай амидыруулхада байһан хүнүүд энэ ушар тухай хөөрэһөөр лэ байгаа. 18Тиимэһээ гайхамшаг хэрэг бүтээһэн хүн энэ байна гэжэ мэдэхэдээ, олон зон Иисусые угтахаяа гараа. 19Зүгөөр фарисейнүүд өөһэд дундаа хөөрэлдэбэ:

– Харана гүт, бидэнэй хэһэн юумэнүүд үрэ дүнгүй байна. Хүн зон бултадаа тэрэнэй хойноһоо дахажа ябанал!+

Иисус нүгшэхэ тухайгаа хэлэнэ

20Бурханда мүргэхэеэ найрта ерэһэн зоной дунда грегүүдшье бии һэн. 21Тэдэнэр Галилейн Бетсаидаһаа гараһан Филиппдэ ошожо:

– Манай эзэн аа, бидэнэр Иисустай уулзаха һанаатай байнабди, – гэжэ гуйба+.

22Филипп энээн тухай Андрейдэ ошожо дуулгаба, тиигээд Андрей Филипп хоёр хоюулаа Иисуста ошожо хэлэбэ.

23Иисус харюусаба:

– Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдар соло элирхэ саг ерэбэ!+
24Таанарта үнэниие хэлэнэб: шэниисын орооһон газарта унаад хосороогүй һаа, миин лэ гансахан орооһон зандаа үлэхэ, харин тэрэ орооһон хосорходоо, ехэ ургаса асарха юм+. 25Ами наһаяа гамнадаг хүн ами наһаяа алдана, харин энэ дэлхэйдэ байхадаа ами наһаяа хайрлан гамнадаггүй хүн мүнхэ наһатай болохо+. 26Намда алба хэдэг хүн минии хойноһоо дахаад ябаг! Минии байһан лэ газарта минии зараса байлсаха. Намда алба хэдэг хүниие минии Эсэгэ хүндэлхэ юм. 27Мүнөө сэдьхэл һанаамни ехээр зобожо байна! Юушье гэжэ хэлэхэбиб даа? «Эсэгэ аа! Намайе энэ зоболонто сагһаа абарыш даа!» – гэхэ гүб? Теэд би энэл зоболонто сагай түлөө ерээ ха юмбиб!+
28Эсэгэ аа, өөрынгөө нэрые алдаршуула!

Тиигэхэдэнь тэнгэриһээ:

– Би алдаршуулааб, бүришье ехээр алдаршуулхаб! – гэһэн абяан дуулдаба+.

29Тэндэ байһан зон энэ дууе дуулаба. Нэгэ зарим хүнүүдынь тэнгэри дуугараа гэлсээ, нүгөөдүүлынь – Бурханай Эльгээмэл Иисуста юумэ хэлэбэ гэлсээ һэн+. 30Иисус тэдээндэ иигэжэ харюусаба:

– Энэ дуун минии тула бэшэ, харин таанарай тула тэнгэриһээ дуулдаба гээшэ!+
31Иигээд энэ дэлхэйе шүүбэрилхэ саг тулажа ерээ, мүнөө энэ дэлхэйн Ноёниинь һэегүй намнуулха!+
32Зүгөөр би газарһаа дээшээ дэгдээгдэхэдээ бүхы зониие өөртөө хабаадуулхаб!+

33Иисус иигэжэ хэлэхэдээ, ямар үхэлөөр үхэхэ байһанаа мэдүүлбэ гээшэ+.

34Арад зон тэрээндэ:

– Бурханай табисуурта хэтэ мүнхэдөө амиды ябаха гэжэ Хуули соо бэшээтэй байна гэжэ бидэ дуулаа һэмди. Харин ши юундэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн дээшээ дэгдээгдэхэ гэжэ хэлэхэ болобош? Тиигээд тэрэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүншни хэн юм? – гэбэ.

35Иисус тэдээндэ:

– Гэрэл туяагай таанартай хамта байха саг бага үлөө. Шэг балай харанхы таанадые хушаагүйдэ, гэрэл туяагай байһан дээрэнь ябажа ябыт даа. Юундэб гэхэдэ, харанхы соогуур ябадаг хүн хайшаашье ошохоёо мэдэдэггүй+. 36Харин мүнөө дээрээ таанарта гэрэл туяагай толоржо байхадань, гэрэл туяада этигэгты – тиигэбэл гэрэл туяагай хүбүүдынь болохот! – гэбэ.

Эдэ үгэнүүдээ хэлээд, Иисус тэдэнһээ зайлажа далда оробо+.

Еврейнүүд этигэбэгүй

37Тиимэ олон дүлгэ тэмдэгүүдые хүн зондо Иисусай харуулбашье, тэдэнэр Иисуста этигэбэгүй. 38Иигэжэ Исайя лүндэншын:

«Эзэн Бурхан аа, бидэнэй хэлэһэн үгэнүүдтэ хэн этигээ юм?

Эзэн Бурханай эршэ хүсэ хэндэ нээгдэн элирүүлэгдээ юм?» – гэжэ хэлэһэн үгэнүүд хүсэлдээ бшуу+.

39Ондоо газарта Исайя юундэ тэдэ этигэжэ шадахагүйб гэжэ тайлбарилһан байгаа:

40«Бурхан тэдэ хүнүүдые һохор болгоо,
ухааень балартуулаа.

Тиимэһээ тэдэ нюдөөрөө юумэ харанагүй,
ухаагаараа юумэ ойлгоногүй.

Тиигээгүй һаа намда тэдэ хандаха һэн,
би тэдэниие аргалжа эдэгээхэ һэм»+.

41Исайя юундэ тиигэжэ хэлээб гэбэл, Иисусай хүсэ шадалые үзэһэн хараһан байгаа, тэрэ Иисус тухай хэлээ. 42Ахамадуудайшье дунда Иисуста этигэһэн хүн үсөөн бэшэ һэн, харин энээн тухайгаа тэдэ сэхэ хэлэхэеэ фарисейнүүдһээ түбэгшөөдэг, мүргэлэй гэрһээ намнуулхабди гэжэ айдаг байгаа+. 43Хүнүүдэй магтаалда хүртэхэнь Бурханай һайшаалда хүртэхэһөө дээрэ гэжэ тэдэ һанаһан байна+.

Этигэхэ болон буруушааха тухай

44Иисус шангаар дуугарба:

– Намда этигэдэг хүн намда этигэнэ бэшэ, харин намайе эльгээгшэдэ этигэнэ+. 45Намайе харадаг хүн намайе харана бэшэ, харин намайе эльгээһэн Эсэгые харана+. 46Би Гэрэл туяа гээшэб, тиин намда этигэдэг хүн бүхэн шэг балай харанхы соо үлэшэхэгүйн тула би энэ дэлхэйдэ ерээб+. 47Минии хэлэһэн үгэнүүдые шагнаад, тэдэнииемни сахидаггүй хүниие би шүүбэрилхэгүйб: би энэ дэлхэйе шүүбэрилхэеэ бэшэ, харин абархаяа ерээб+. 48Намайе буруушааһан, минии үгэ дуулаха дурагүй хүндэ заргаша бии, тэрэ хүниие минии хэлэһэн үгэ һүүлшын Үдэртэ буруушаан гэмнэхэ юм! 49Ушарынь хэлэхэдэ, би өөрһөө хэлэнэгүйб, намайе эльгээһэн Эсэгэ юу хэлэхэб, яагаад номнохоб гэһэн захяа намда үгөө юм. 50Тэрэ захяань мүнхэ наһа олгохо юм гэжэ би мэдэнэб. Тиимэһээ минии хэлэһэн бүхы юумэн Эсэгымни хэлэ гэжэ захиһан лэ юумэн гээшэ.

13

Иисус шабинарайгаа хүл угааба

13^1Иимэ ушар Паасхын һайндэрэй урдахана болоо һэн. Энэ дэлхэйе орхёод, Эсэгэдээ бусаха сагни ерэбэ гэжэ Иисус мэдэжэ байгаа. Энэ дэлхэйдэ үлэхэ шабинартаа тэрэ аргагүй дуратай һэн. Мүнөө тэрэнээ Иисус тон элеэр харуулба+. 2Үдэшэлэн тэрэ шабинартайгаа хамта хоол барихаяа байба. Симон Искариодой Иуда гэжэ хүбүүндэ шолмос Иисуста урбаха гэһэн һанал бодол идхан түрүүлбэ+. 3Эсэгэмни бүхы юумэ намда үгөө, би Бурханһаа ерээб, мүнөө иигээд Бурхандаа бусахамни гэжэ Иисус мэдэжэ байгаа+. 4Иисус шэрээгэй саанаһаа бодожо, гадар хубсаһаа тайлаад, аршуул абажа бэһэлбэ. 5Удаань хүнэг соо уһа хээд, шабинарайгаа хүл угаажа, бэһэлһэн аршуулаараа хүлыень аршажа эхилбэ+. 6Симон Петрто Иисус ошобо.

– Дээдын Эзэн аа! Ши минии хүл угаахаяа һанаба гүш? – гэбэ Петрынь.

7– Минии юу хэжэ байһые ши ойлгоногүйш. Һүүлдэ ойлгохош, – гэжэ Иисус харюусаба.

8– Минии хүл угаахашни гээшэ гү? Яабашье угаалгахагүйб!

– Хэрбээ шамайе угаагаагүй һаамни, ши хойшодоо минии бэшэш+.

9– Дээдын Эзэн аа! Тиигээ һаа, хүлыемни угаахаһаа гадна, мүн гарыемни, толгой тархииемни угаагыш! – гэжэ Петр хэлэбэ.

10– Угаагдаһан хүнэй хүлыень лэ угааха ёһотой юм – тэрэ хүн арюун сэбэр байна ха юм. Мүн таанаршье арюун сэбэр хүнүүд гээшэт, зүгөөр бултадаа арюун сэбэр бэшэт, – гэжэ Иисус харюусаба+.

11Өөрыень хэн барижа үгэхэб гэжэ Иисус мэдэжэ байгаа, тиимэһээ: «Бултадаа арюун сэбэр бэшэт», – гэжэ тэрэ хэлээ+.

12Шабинарайгаа хүл угааһанай удаа хубсаһаа үмдөөд, тохоногоороо дэрэ тулан һуужа, тэрэ иигэжэ хэлэбэ:

– Минии таанарта юу хэһэн тухай мэдэнэ гүт? 13Таанар намайе багша, Дээдын Эзэн гэжэ нэрлэнэт, энэ зүб – би үнэндөө тиимэб+. 14Тиин Дээдын Эзэн, багша байһан аад, би таанарай хүл угаагааб, тиимэһээ таанаршье бэе бэеынгээ хүл угааха ёһотойт+. 15Намдал адли юумэ хэжэ байхынтнай тула би таанарта жэшээ харуулба гээшэб+. 16Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: зараса өөрынгөө эзэнһээ ехэ бэшэ, эльгээмэл эльгээгшэһээ ехэ бэшэ юм+. 17Мэдэжэ абаһан энэ юумэеэ бэелүүлээ һаа, таанар аза жаргалтай байхат+.

Иисуста урбаха хүн тухай

18•Бултанайтнай тухай би хэлэнэгүйб: хэдыетнай шэлэжэ абаһанаа би мэдэнэб. Теэд: «Намтай суг хамта хилээмэ эдижэ байһан хүн минии урдаһаа эсэргүүсэбэ» гэһэн Нангин Бэшэгэй үгэнүүд бодото дээрээ хүсэлдэг лэ даа+. 19Би таанарта энээн тухай энэ үйлэ хэрэгэй болохоһоо урда хэлэжэ байнаб. Тиин иимэ юумэнэй болоходонь, намайе «Би» байна гэжэ таанар этигэхэт+.

20Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: минии эльгээһэн хүниие угтажа абаһан хүн намайе угтажа абана гээшэ, намайе угтажа абаһан хүн намайе эльгээһэн Эсэгые угтажа абана гээшэ+.

21Тиигэжэ хэлээд, Иисус ехэ һанаагаа зобобо.

– Таанарай нэгэнтнай намайе барижа үгэхэнь, би үнэхөөрөө баталан хэлэнэб, – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

22Хэн тухаймнай хэлэнэ гээшэб гэжэ ойлгожо ядан, шабинарынь урда урдаһаа харалсаба. 23Иисустай зэргэлээд тэрэнэй дуратай шабинь толгойгоо сээжэдэнь налаад һуугаа+. 24Энэ хэн тухай хэлэнэб гэжэ Иисусһаа һурахыень Симон Петр тэрэ шабидань дохёо тэмдэг үгэбэ. 25Тиин шабинь Иисуста хандан:

– Дээдын Эзэн аа, тэрэ урбагша хэн гээшэб? – гэжэ асууба.

26– Табаг соо хилээмэ дэбтээгээд, нэгэндэтнай үгэхэб, тэрэтнай намда урбаха, – гэжэ Иисус харюусаба.

Тиигээд Иисус зүһэм хилээмэ табаг соо дэбтээгээд, Симон Искариодой Иуда хүбүүндэ үгэбэ. 27Хилээмэ абахатай сасуунь Иудын досоо Сатана ороодхибо.

– Хэхэ гэжэ һанаһан юумэеэ үтэр хэ, – гээд Иудада Иисус хэлэбэ.

28Юундэ Иисусай тиигэжэ хэлэһыень шэрээдэ һуугшадай хэнииньшье ойлгобогүй. 29Хамтын мүнгэ Иудын барижа байһан тула «һайндэртэ хэрэгтэй юумэ бидэндэ худалдажа аба» гэжэ тэрээндэ Иисус хэлээ гээшэ ха, али үгышье һаа, үгытэй ядуу зондо юумэ абажа үгэхыень Иудада захяа ха гэжэ зариманиинь бодобо+. 30Иуда хилээмэеэ абаад, тэрэ дороо газаашаа гараба. Һүни болоод байгаа.

Шэнэ захяа заабари

31Иудын газаа гараһан хойно Иисус хэлэбэ:

– Одоол мүнөө Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдаршаха саг ерэбэ, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдар солонь Бурханай алдар соло гээшэ+. 32Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдар солонь Бурханай алдар солые элирүүлбэл, Бурханшье өөрөө Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие алдаршуулха. Бурхан энээниие мэнэ гэһээр бүтээхэ+. 33Үхибүүдни, таанартай суг хамта байха сагни бага үлөө. Таанар намайе бэдэрхэт, теэд еврейнүүдэй ахамадуудта хэлэһэндэл адляар, би таанарташье мүнөө хэлэхэмни: «Минии ошохо газарта таанар ерэжэ шадахагүйт»+. 34Би таанарта шэнэ захяа заабари үгэнэб: бэе бэедээ дуратай байгты. Би таанарта дуратай байгааб, тэрээндэл адляар таанаршье бэе бэедээ дуратай байгты+. 35Хэрбээ таанарай бэе бэедээ дуратай байгаа һаа, таанарые минии шабинар гэжэ хүн зон барандаа мэдэхэ.

Петрой арсаха тухай Иисус уридшалан хэлэбэ

36•– Дээдын Эзэн аа, ши хайшаа ошохошни гээшэб? – гэжэ Симон Петр Иисусһаа һураба.

– Мүнөө дээрээ ши минии хойноһоо ябажа шадахагүйш, теэд хожомшог хойноһоомни ерэхэш, – гэжэ Иисус харюусаба.

37– Дээдын Эзэн аа! Би мүнөө шинии хойноһоо яахадаа ошожо шадахагүй хүнбиб? Шинии түлөө үхэхэшье болобол, би бэлэн байналби!+

38– Минии түлөө үхэхэб гэнэ гүш? Эрэ тахяагай дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши гэжэ баталан хэлэнэб! – гэжэ Иисус харюусаба+.

14

Иисус болбол Эсэгэ Бурханда ошохо харгы зам мүн

14^1– Таанар һанаагаа бү зобогты! Бурханда шүтэжэ байгаад, мүн намда шүтэгты!+
2Минии Эсэгын гэртэ байха таһалганууд олон юм. Тиимэ бэшэ һаань, би таанарта хэлэхэ һэм. Би таанарай байха байра бэлдэхэеэ ошохомни. 3Би ошожо, таанарта байра бэлдэхэб; минии байдаг газарта таанарайшье намтай суг байлсахын тула би һөөргөө бусажа ерээд, таанарые абаашахаб+. 4Минии хайшаа ошохо зам таанар мэдэнэт, – гэжэ Иисус хэлэбэ.

5– Дээдын Эзэн аа, шинии хайшаа ошохыешни бидэ мэдэнэгүйлди. Ошохо замыешни бидэ яажа мэдэхэбибди? – гэжэ Фома буруушаан хэлэбэ+.

6– Би болбол Харгы зам гээшэб, Үнэн зүйл, Ажамидарал гээшэб. Намаар ошоогүй хүн Эсэгэдэ хүрэжэ шадахагүй+. 7Таанар намайе мэдэхэ һаа, Эсэгыемнишье мэдэнэт. Энээнһээ хойшодоо таанар тэрэниие мэдэдэг болобот, нюдөөрөөшье хараба гээшэт! – гэжэ Иисус харюусаба.

8– Дээдын Эзэн аа! Эсэгэеэ бидэндэ харуулыш, ондоо юушье манда хэрэггүй, – гэжэ Филипп хэлэбэ+.

9– Филипп, ши намайе мэдэнэгүй гүш? Би таанартай хамта иимэ удаан саг соо байгаалби! Намайе хараһан хүн Эсэгыемнишье хараба гээшэ. Харин ши юундэ «Эсэгэеэ бидэндэ харуулыш» гэнэбши+? 10Би Эсэгэ соогоо байнаб, Эсэгэмни минии досоо байдаг гэжэ ши этигэнэгүй гүш? Теэд таанарта хэлэдэг үгэнүүдээ би өөрһөө хэлэнэгүйб, тэрэ минии досоо оршодог Эсэгэмни ажаллана гээшэ+. 11Би Эсэгынгээ досоо байнаб, Эсэгэмни минии досоо байна гэхэдэмни этигэгты. Хэрбээ эдэ үгэнүүдтэмни этигээгүй һаа, бүтээдэг хэрэгүүдыемни хараад этигэгты+. 12Би таанарта үнэниие хэлэнэб: намда этигэдэг хүн минии хэдэг лэ хэрэгүүдые бүтээхэ, бүришье ехэ юумэ хэжэ шадаха, юундэб гэбэл, би Эсэгэдээ ошохомни+. 13Минии нэрэ дурдажа, юу гуйхабта, би бүгэдыень бүтээхэб, тиигэжэ Хүбүүнэйнгээ ашаар Эсэгэнь алдаршаха юм. 14Хэрбээ Минии нэрэ дурдажа, намайе гуйгаа һаатнай, би бултыень бүтээхэб+.

Нангин Һүлдын эльгээгдэхэ тухай

15Хэрбээ таанар намда дуратай һаа, минии захяа заабариие дүүргэхэт+. 16Тиихэдэ би Эсэгэеэ гуйхаб, тэрэм таанарта ондоо Туһалагшые үгэхэ, тэрэ Туһалагша хододоо таанартай хамта байха+. 17Тэрэ Туһалагша болбол Үнэн зүйлэй Һүлдэ мүн, тэрэ Һүлдые дэлхэйн зон абажа шадахагүй, юундэб гэбэл, тэрэниие харанагүй, мэдэнэгүй бшуу. Харин таанар тэрэниие мэдэнэт, тэрэтнай таанартай мүнөө байна, ерээдүйдэшье таанарай досоо байха+. 18Би таанадые үншэн үрөөһэнөөр үлөөхэгүйб, би таанадта ерэхэб. 19Үшөө нэгэ хэды болоод, дэлхэй намайе харахагүй, харин таанар намайе хаража үзэжэ байхат: би амиды байнаб, тиимэһээ таанаршье баһа амиды байхат+. 20Би өөрынгөө Эсэгэ соо байнаб, таанар минии досоо байнат, би таанарай досоо байнаб – энээн тухай таанар тэрэ үдэр мэдэхэт. 21Минии захиһан захяа заабариие хэн дүүргэнэб, тэрэ намда дуратай гээшэ. Хэн намда дуратайб, тэрээндэ минии Эсэгэшье дуратай байха. Баһа бишье тэрэ хүндэ дуратай байхаб, би өөрыгөө тэрээндэ үзүүлхэб+.

22Тиихэдэнь Иуда (Искариот бэшэ) хэлэбэ:

– Дээдын Эзэн аа! Юундэ ши бүхы дэлхэйдэ бэшэ, харин гансал бидэндэ өөрыгөө үзүүлхэеэ һананабши+?

23Иисус харюусаба:

– Намда дуратай хүн минии һургадаг ёһоор ябаха, тиихэдэнь минии Эсэгэ тэрээндэ дуратай байха. Бидэ Эсэгэтэеэ хамта тэрэ хүндэ ерэжэ, тэрээнтэй байхабди+. 24Намда дурагүй хүн минии үгөөр ябахагүй. Харин таанарай дууладаг үгэнүүд минии хэлэһэн үгэнүүд бэшэ, харин намайе эльгээһэн Эсэгын үгэнүүд гээшэ.

25Таанартай суг хамта байһан дээрээл энэ бүгэдые таанарта хэлэбэб. 26Минии аша туһада Эсэгэмни таанарта Туһалагшые, Нангин Һүлдые эльгээхэ. Тэрэ Нангин Һүлдэ таанарые али бүхы юумэндэ һургаха, минии хэлэһэн юумэнүүдые бүгэдыень һануулха+. 27Би таанарые амгалан тайбанда орхёод ябахамни, би өөрынгөө амгалан тайбаниие таанарта үгэнэб. Минии үгэхэ энхэ тайбан энэ дэлхэйн хүн зоной энхэ тайбанда адли бэшэ. Таанар һанаа сэдьхэлээ бү зобогты! Бү айгты!+
28«Би таанарһаа холодон ошохомни, теэд дахин таанарта бусахаб» гэхыемни дуулаа һэнта. Хэрбээ таанар намда дуратай байгаа һаа, минии Эсэгэдээ ошохо байһанда баярлаха һэнта, юундэб гэбэл, минии Эсэгэ намһаа нилээд дээгүүр юм+. 29Эдэ бүхы юумэнэй тохёолдоходо, таанарай намда этигэхын тула энээн тухай би уридшалан хэлэнэб!+
30Би таанартай ииһээр ондоо хөөрэлдэхэгүйб, ушарынь нэрлэбэл, энэ дэлхэйн Ноёниинь ойртожо байна. Би энэ дэлхэйн Ноёной мэдэлдэ бэшэб+. 31Теэд Эсэгэдээ минии дуратай байһые дэлхэйн зон мэдэхэ ёһотой. Тиимэ ушарһаал би Эсэгынгээ захиһан бүхы юумые дүүргэнэб. Зай, бодогты, мүнөө эндэһээ ябахамнай!

15

Иисус үзэмэй модоной ёһотой эшэ һалаа гээшэ

15^1– Би үзэмэй модоной бодото эшэ һалаа гээшэб, харин Эсэгэмни үзэмшэн юм, – гэжэ Иисус хэлээ. – 2Үзэм жэмэс үгэдэггүй алишье мүшэрыемни Эсэгэмни отолжо хаяад, ехэ ургаса гарахын тула үрэжэл һайтай мүшэрнүүдыемни сэбэрлэн үлээдэг юм+. 3Таанарта минии дуулгаһан һургаал үгын ашаар таанар сэбэр болобот+. 4Би таанарай досоо байнаб, тэрээндэл адляар таанар минии досоо байгты. Мүшэр өөрөө үрэ жэмэс асаржа шададаггүй, үрэжэл үгэхын тула мүшэр эшэ һалаагай хубинь байха ёһотой. Тэрээндэл адляар таанар минии досоо байгаагүй һаа, үрэ жэмэс асаржа шадахагүйт+. 5Би – эшэ һалааб, таанар – мүшэрнүүдни гээшэт. Хэн нэгэнэй минии досоо оршобол, би баһа тэрэнэй досоо оршохоб, тиихэдээ тэрэ хүн тон ехэ үрэжэлтэй байха. Намгүйгөөр таанар юушье хэжэ шадахагүйт+. 6Минии досоо оршодоггүй хүн үзэмэй сэсэрлиг сооһоо хаягдажа хаташаһан мүшэрнүүд шэнги байха. Тиимэ мүшэрнүүд суглуулагдан, гал руу хаягдан, галдагдаха+. 7Хэрбээ таанадай минии досоо оршожо, минии үгэнүүдэй таанарай досоо оршобол, юушье эрибэлтнай, эриһэн юумыетнай Бурхан таанарта үгэхэ+. 8Минии Эсэгын алдаршахын тула таанар ехэ ургаса асархат, минии шабинар болохот.

9Эсэгэмни намда дуратай байдагтал адляар, бишье таанарта дуратайб. Хайра дуран соомни оршожо байгты!+
10Таанарта захиһан минии захяа заабариие сахин дүүргэжэ байбал, хайра дуран соомни оршожо байхат. Тон тиигэжэл бишье Эсэгынгээ захяа заабариие сахин дүүргэжэ, Эсэгынгээ хайра дуран соо оршожо байдагби. 11Минии баяр жаргалые хубаалсахынтнай тула, энэ баяр жаргалай бүрин түгэс байхын тула би эдэ бүгэдые таанадта хэлэнэб+. 12Таанарта минии дуратай байһандал адляар, таанар бэе бэедээ дуратай байгты гэһэн захяа заабари энэ байна+. 13Хани нүхэдэйнгөө түлөө ами наһаяа үгэхэһөө үлүү ехэ дуран дэлхэй дээрэ байхагүй+. 14Таанарта захиһан минии захяа заабари сахин дүүргээ һаатнай, таанар минии хани нүхэд болонот+. 15Саашадаа таанадые минии зарасанар гэжэ нэрлэхэгүйб, зараса гээшэ эзэнэйгээ юу хэдэгые мэдэнэгүй бшуу. Би таанарые хани нүхэдни гэжэ нэрлэнэб: Эсэгэһээ мэдэжэ абаһан бүхы юумэеэ би таанарта дуулгабаб+. 16Таанар намайе шэлэжэ абаагүйт, харин би таанадые шэлэжэ абааб, таанадые хүнүүдтэ ошожо, саг үргэлжын үрэжэл асархыетнай би заяагааб. Тиин минии нэрэһээ таанарай эриһэн хүсэһэн бүхы юумыетнай Эсэгэмни үгэхэ+. 17Бэе бэедээ дуратай байгты гэжэ би таанарта захинаб+.

Дэлхэйн зоной зэбүүрхэхэ тухай

18Хэрбээ дэлхэйн зоной таанарта зэбүүрхэн дурагүйтэдэг байгаа һаань, намдашье урид дурагүйтэдэг байгаа гэжэ мэдэжэ байгты+. 19Хэрбээ таанар энэ дэлхэйн зонтой адли байгаа һаатнай, энэ дэлхэйн хүнүүд таанарые өөһэдынхимнай гэжэ тоолоод, таанарта дуратай байха һэн. Теэд таанар энэ зонуудаар нэгэн бэшэт, юундэб гэбэл, би таанарые шэлэжэ абахадаа энэ дэлхэйн зонуудһаа илгааб, тиимэһээл таанадые дэлхэйн зон үзэн ядана+. 20«Зараса болбол өөрынгөө эзэнһээ ехэ бэшэ юм» гэжэ хэлэһыемни һанана гүт? Намайе харшалһан байгаа, тиин таанарыешье харшалха. Минии үгэ дуулаһан байгаа, тиин таанарайшье үгэ дуулаха+. 21Эдэ намһаа боложо таанарые намнажа үлдэхэ, юундэб гэбэл, намайе хэн эльгээгээб гэжэ тэдэ мэдэнэгүй. 22Хэрбээ энэ зондо минии ерэжэ, тэдэнтэй хөөрэлдөөгүй һаа, тэдэ нүгэл хилэнсэгүй байха һэн, харин мүнөө тэдэнэр нүгэлнүүдэйнгөө түлөө хүлисэл гуйжа шадахагүй+. 23Намда зэбүүрхэн дурагүйтэгшэ минии Эсэгыешье үзэн ядана гээшэ+. 24Хэрбээ ондоо хүнэй урда хээгүй гайхамшаг хэрэгүүдые тэдэндэ харуулаагүй һаамни, тэдэ зэмэгүй байха һэн. Теэд мүнөө тэдэнэр гайхамшаг хэрэгүүдыемни өөһэдөө хараһан үзэһэн аад, намдашье, минии Эсэгэдэшье зэбүүрхэн дурагүйтэдэг болоо+. 25Иимэл байха ёһотой юм һэн даа. «Шалтагаангүйгөөр намда зэбүүрхэнэ» гэжэ тэдэнэй Хуули соо бэшээтэй байһан юумэниинь бүтэбэ гээшэ.

26Минии эльгээһэн Туһалагша Эсэгэһээмни ерэхэдээ, минии тухай гэршэлхэ. Тэрэ болбол Эсэгэһээмни эхи абаһан үнэн зүбые хэлэдэг Һүлдэ болоно+. 27Мүн таанаршье минии гэршэ болохот, ушарынь хэлэбэл, эгээл эхинһээ намтай суг байгаа ха юмта+.

16

16^1Этигэлээ гээхэгүйнтнай тула эдэ бүгэдые таанарта хэлэнэб. 2Таанадые мүргэлэй гэрһээ намнаха; энээнһээ гадна, таанарые алаха хюдахадаа Бурханда алба хэнэбди гэжэ һанадаг – тиимэ саг ерэхэ+. 3Тиимэ юумэ яахадаа хэхэб гэбэл, Эсэгыешье, намайешье тэдэнэр мэдэнэгүй бшуу+. 4Тэдэнэй эзэрхэхэ сагай орожо ерэхэдэ, энээн тухай минии хэлээшые һанахынтнай тула эдэ бүгэдые би хэлээб. Би түрүүн энээн тухай таанарта хэлээгүй һэм, юундэб гэбэл, таанадаар хамта байгааб+.

Нангин Һүлдэ тухай

5Мүнөө би намайе эльгээгшэдэ ошохомни. Теэд «ши хайшаа ошохошниб?» гэжэ таанарай хэнтнайшье намһаа һуранагүй+. 6Гэбэшье, минии хэлэһэн үгэнүүд таанадай зүрхэ сэдьхэлдэ ехэ уйдхар гашуудал түрүүлбэ. 7Теэд би таанарта үнэниие хэлэнэб: минии Эсэгэдээ ошоо һаамни, таанадта дээрэ байха. Хэрбээ минии ошоогүй һаа, Туһалагшатнай таанадта ерэхэгүй, харин би ошожо, Туһалагшые таанадта эльгээхэб+. 8Нүгэл шэбэл, үнэн зүб, зарга шүүбэри гэдэг юун бэ гэжэ дэлхэйн зондо тэрэ Туһалагша ерэхэдээ харуулха. 9Харуулха нүгэл шэбэлынь юун бэ гэбэл – дэлхэйн зон намда этигэнэгүй+. 10Харуулха үнэн зүбынь минии талада юм, ушарынь хэлэбэл, би һөөргөө Эсэгэдээ бусахамни, тиин таанар намайе ондоо харахагүйт. 11Харуулха зарга шүүбэринь юун бэ гэбэл – энэ дэлхэйн Ноён гэмнүүлээд байна+.

12Би таанадта үшөө олон юумэ хэлэхэ һэм, теэд таанар мүнөөдөө ойлгохогүйт. 13Үнэн зүйлэй Нангин Һүлдэ таанарта ерэхэдээ, үнэн зүйлые дууһыень таанарта ойлгуулха. Нангин Һүлдэ өөрһөө хэлэхэгүй, зүбхэн лэ өөрөө дуулаһан юумэеэ дамжуулан хэлэхэ, ерээдүй сагта юун болохоб гэжэ таанарта дуулгаха байна+. 14Нангин Һүлдэ намайе алдаршуулха, тэрэнэй дуулгаһан юумэн таанадта намһаа дамжан ошохо. 15Эсэгэдэмни байһан бүгэдэ үнэн зүйл минии юм. Тиимэ ушарһаал, Нангин Һүлдын дуулгаһан юумэн таанадта намһаа дамжан ошохо юм гэжэ хэлээб+.

Зоболон жаргал тухай

16Һаяар иигээд таанар намайе ондоо харахагүйт, тиибэшье нэгэ хэды болоод, намайе дахин харахат+.

17Тиихэдэнь зарим шабинарынь өөһэд дундаа хөөрэлдэбэ:

– Энэмнай ямар удхатайгаар хэлэнэ гээшэб? «Һаяар иигээд таанар намайе ондоо харахагүйт, тиибэшье нэгэ хэды болоод, намайе дахин харахат», – гэнэл. «Ушарынь гэхэдэ, би һөөргөө Эсэгэдээ бусахамни», – гэжэ баһа хэлэнэл. 18«Һаяар иигээд» гэхэдээ юун гэнэб? Тэрэнэй юун тухай хэлэжэ байһые бидэ ойлгоногүйлди.

19Шабинарынь юу һурахаяа һанааб гэжэ урид мэдээд, Иисус иигэжэ хэлэбэ:

– «Һаяар иигээд таанар намайе ондоо харахагүйт, тиибэшье нэгэ хэды болоод, намайе дахин харахат гэхэдээ энэмнай ямар удхатайгаар хэлэнэб?» – гэжэ таанар бэе бэеһээ асуунат. 20Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: таанар уйлахат, гашуудахат, харин дэлхэйн зон баярлаха хүхихэ. Таанар уйдхар гашуудалда абтахат, теэд удаань баярлахат+. 21Эхэнэр хүн үхибүүгээ түрэхэ сагай ерэхэдэ, үбдэдэг зободог, теэд үхибүүгээ түрөөд байхадаа, дэлхэйдэ хүн түрэбэ гэжэ баярлахадаа, үбдэһэн зобоһоноо мартадаг. 22Тэрээндэл адляар мүнөө таанадшье уйдажа байнат, харин дахин таанараа харахадамни зүрхэ сэдьхэлтнай баяр баясхалангаар дүүрэхэ, тиин тэрэ баясхалангыетнай хэншье бууруулжа шадахагүй+. 23Тэрэ үдэр таанар намһаа юушье асуухагүйт. Таанадта үнэн зүбые хэлэнэб: минии нэрэ дурдан таанарай эриһэн бүхы юумые Эсэгэмни таанадта үгэхэ+. 24Минии нэрэ дурдажа, таанар юушье үшөө эреэгүйт. Эригты – абахат, тиин таанар баяр баясхалангаар дүүрэхэт!+

25Энээн тухай би һургаалта үгэнүүдээр таанадта хэлээб, теэд өөрынгөө Эсэгэ тухай һургаалта үгэнүүдээр бэшэ, харин сэхэ хэлэхэ сагни ерэжэ байна+. 26Тэрэ үдэр минии нэрэ дурдажа, Эсэгыемни гуйхат. Таанарай тула би Эсэгэеэ гуйхаб гэнэгүйб. 27Эсэгэмни өөрөө таанарта дуратай юм, юундэб гэбэл, таанар намда дуратай байнат, намайе Бурханһаа ерээ гэжэ этигэнэт+. 28Би энэ дэлхэйдэ Эсэгэһээ ерээб, мүнөө энэ дэлхэйе орхёод, Эсэгэдээ бусахамни+.

29– Одоо мүнөө ши һургаалта үгэнүүдээр бэшэ, харин сэхэ хэлэнэш, – гэжэ шабинарынь Иисуста хэлэбэ. – 30Ши бүхы юумэ мэдэнэш, шамһаа асуухаһаашье урда мэдэнэш гэжэ бидэ ойлгобобди. Тиимэһээ ши Бурханһаа ерээш гэжэ бидэ этигэнэбди+.

31– Одоо этигэбэ гүт? 32Шагнагты даа, намайе гансаарым орхёод гэр гэртээ гүйлдэн тараха сагтнай ерэжэ байна. Теэд би гансаараа бэшэб, минии Эсэгэ намтай суг хамта юм+. 33Минии досоо амгалан тайбан олохынтнай тула эдэ бүгэдые би таанарта хэлээб. Энэ дэлхэйдэ гашуудал зоболонтой ушархат, теэд сүхэршэгүй зоригтой байгты: би энэ дэлхэйе илааб! – гэжэ Иисус харюусаба+.

17

Иисус Бурханда зальбарна

17^1Эдэ үгэнүүдэйнгээ һүүлээр Иисус тэнгэри өөдэ хараад, иигэжэ хэлэбэ:

– Эсэгэ аа! Сагни ерэбэ. Хүбүүнэйшни шиниингээ нэрэ алдаршуулхын тула ши Хүбүүгээ алдаршуула+. 2Бүхы хүнүүдые зонхилхо эрхэ засаг Хүбүүндээ олгоһон хадаш Хүбүүншни өөртэнь даалгаһан бүхы хүнүүдтэш хэтэ мүнхын амидарал олгохо+. 3Хэтэ мүнхын амидарал гээшэ ори ганса үнэн бодото Бурхан бологшо шамайгаа, мүн шинии эльгээһэн Иисус Христосые мэдэхэ гэһэн удхатай. 4Намда даалгаһан ажал хэрэгыешни бэелүүлэн, би шамайе газар дээрэ суурхуулан нэрлүүлээб. 5Эсэгэмни аа, юртэмсэ дэлхэйн үшөө бии болоодүйдэ, шамтайгаа суг байхадаа суурхаһан минии алдар солоор намайгаа мүнөө өөртыгөө хамта суурхуула+.

6Дэлхэйн зонһоо илгажа намда үгэһэн хүнүүдтэ би шинии нэрэ нээбэб. Эдэ шинии хүнүүд гээшэ, эдэниие ши намда үгөөш. Эдэ хүнүүд шинии үгын ёһоор ажаһууна. 7Намда шинии үгэһэн бүхы юумэн шинии юм гэжэ одоол тэдэ ойлгоо. 8Намда шинии дамжуулан үгэһэн үгэнүүдые би тэдэндэ дамжуулбаб, тэдэнэр эдэ үгэнүүдыешни хүлеэн абаа, тиин намайе шамһаа ерээ гэжэ тэдэ үнэхөөрөө ойлгоо, намайе ши эльгээгээш гэжэ этигээ+. 9Эдэнэй тула би зальбаран гуйнаб, бүхы дэлхэйн тула зальбаран гуйнагүйб, харин намда шинии үгэгшэдэй тула зальбаран гуйнаб, юундэб гэбэл, тэдэнэр шинии мэдэлдэ байдаг юм+. 10Ушарынь гэбэл, намда байһан бүгэдэ шинии юм, шамда байһан бүхэн минии юм. Тэдэнэй ашаар би алдаршабаб+. 11Би дэлхэйдэ саашадаа байхаяа болёоб, шамдаа бусажа ерэхэмни, харин эдэмни дэлхэйдэ үлэхэнь. Гэгээн нангин Эсэгэмни аа! Өөрыншни нэрэ солын тулада, намда шинии үгэһэн эдэ хүнүүдые, ши бидэ хоёртол нэгэн адли байхынь тула абаран үлөөгыш даа+. 12Эдэнтэй сугтаа байхадаа, шинии намда үгэһэн нэрэ солын ашаар би өөрөө эдэниие хамгаалан хаража ябааб. Би тэдэниие хамгаалааб: хэнииньшье хосороогүй, харин хосорхо ёһотой байһан нэгэниинь лэ һалаа, юундэб гэхэдэ, иигэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэбэ гээшэ+. 13Мүнөө би шамдаа бусахамни. Теэд минии баяр баясхалангые эдэнэймни намтай хубаалдан баясахын тула, газар дэлхэйдэ байһан дээрээ эдэ бүгэдые хэлэнэб+. 14Шинии Үгые би шабинартаа дамжуулааб, тиихэдэмни дэлхэйн хүн зон тэдэндэ зэбүүрхэн дурагүйлхөө, тэдэнэр намдал адли энэ дэлхэйн зоноор нэгэн бэшэ ха юм+. 15Тэдэниие энэ дэлхэйһээ абахыешни би гуйнагүйб. Тэдэниие аюулта хоротонһоо абархыешни гуйнаб+. 16Тэдэнэр, намда адли, энэ дэлхэйн зоноор нэгэн бэшэ ха юм. 17Эдэниие үнэн зүйлэй аша хүсөөр өөрынгөө болго, үнэн зүйл гээшэ – шинии Үгэ мүн. 18Намайе дэлхэйн хүн зондо шинии эльгээһэндэл адли, би тэдэниие баһал энэ дэлхэйн зондо эльгээгээб+. 19Эдэниие үнэн зүйлэй хүсөөр шинии болгохын тула, би өөрыгөө шамда зорюулааб.

20Теэд гансал эдэнэй тула шамайе гуйна бэшэб, мүн минии тухай эдэнэймни хэлэһэн үгын ашаар намда этигэгшэдэйшье тула гуйнаб. 21Эдэнэр бултадаа нэгэн хамта байг лэ, ши минии досоо байнаш, би шинии досоо байнаб, тэрээндэл адли, тэдэнэр бидэнэй досоо байг лэ. Тиихэдээ намайе ши эльгээгээш гэжэ дэлхэйн зон этигэхэ. 22Ши бидэ хоёртол адляар, тэдэнэй нэгэн хамта байхын тула, намда шинии үгэһэн алдар солые би тэдэндэ үгөөб+. 23Тэдэнэй сүм бүрин нэгэн хамта байхын тула би тэдэнэй досоо байнаб, ши минии досоо байнаш. Ши намайе эльгээгээш гэжэ, ши намда дуратай байдагтал адляар, эдэндэ дуратайш гэжэ дэлхэйн зон мэдэг лэ. 24Эсэгэмни аа! Шинии үгэһэн хүнүүдэй намтай хамта минии ошохо газарта байхыень хүсэнэб. Юртэмсэ дэлхэйн бии болохоһоо урда ши намда дуратай байжа намда олгоһон алдар солыеш тэдэнэр хараг үзэг лэ+. 25Үнэн сэхэ Эсэгэмни аа! Дэлхэйн зон шамайе мэдэнэгүй. Теэд би шамайе мэдэнэб, намайе ши эльгээгээш гэжэ тэдэмнишье мэдэнэ+. 26Намда шинии дурладагтал адли дуран тэдэнэй досоо байхын тула, мүн тэдэнэй досоо минии байхын тула би тэдэндэ шинии нэрые нээгээб, нээжэшье үгэхэб+.

18

Иисусые барижа хааба

18^1•Иигэжэ хэлэһэнэйнгээ һүүлээр Иисус шабинартаяа хамта Кедрон голой саада бэедэ байһан сэсэрлиг тээшэ шэглэн зорибо. Тэдэ бүгэдөөрөө сэсэрлиг руу ошобо+. 2Урбагша Иуда энэ газарые мэдэхэ байгаа – Иисус шабинартаяа хамта тэндэ ходо суглардаг һэн+. 3Иуда Римэй бүлэг сэрэгшэдые, мүн түрүү санаартанай, фарисейнүүдэй эльгээһэн Бурхан Һүмын харуулшадые абаад, баһа сэсэрлиг руу ерэбэ; тэдэнэр бултадаа буу зэбсэг, гэрэл фонарь, гал түүдэгүүдые гартаа барижа ябаа+. 4Иисус өөртэйнь ямар юумэ тохёолдохые уридшалан мэдэжэ байһанһаа, урдаһаань гаража:

– Таанар хэниие бэдэрнэбта? – гэжэ һураба+.

5– Назаредэй Иисусые бэдэрнэбди, – гэжэ тэдэнь харюусаба.

– Энэ би байнаб, – гэбэ Иисус.

Иуда урбагша баһал тэдэнтэй хамта байлсаа. 6«Энэ би байнаб» гэжэ Иисусай хэлэмсээр, тэдэнь гэдэргээ сухарин, газарта унашабад.

7– Таанар хэниие бэдэрнэбта? – гэжэ Иисус дахин тэдэнһээ асууба.

– Назаредэй Иисусые бэдэрнэбди, – гэжэ тэдэнь харюусаба.

8– Энэ би байнаб гэжэ таанарта хэлээ хамнайб. Хэрбээ таанарта би хэрэгтэй һаа, эдэ хүнүүдые табигты, – гэбэ Иисус. 9Тэрэ юундэ тиигэжэ хэлээб гэбэл:

«Намда шинии үгэһэн хүнүүдэй
нэгэнииньшье хосороогүй», – гэжэ Иисусай хэлэһэн үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэхэ ёһотой байгаа+.

10Һэлмэтэй байһан Симон Петр һэлмэеэ гаргаһан бэеэрээ ахамад санаартын зарасын баруун шэхые таһа сабшаба. Тэрэ зарасань Малх гэжэ нэрэтэй байгаа+.

11– Һэлмэеэ хуйдань хэ! Иимэ хуби заяа Эсэгэмни намда үгөө юм. Энээнһээ би арсаха аалби? – гэжэ Петрто Иисус хэлэбэ+.

Ахамад санаарта мүшхэбэ. Петр Иисусһаа арсаба

12•Тиихэдэнь Римэй сэрэгшэд даргатаяа хамта, мүн ахамад санаартын болон фарисейнүүдэй эльгээһэн Бурхан Һүмын харуулшад Иисусые барижа хүлибэ. 13Тэрээние түрүүн тэрэ жэлдэ ахамад санаарта байһан Кайафа гэгшын хадам эсэгэнь болохо Аннада абаашаба+. 14Бүхы еврей зоной орондо гансал хүн хосороо һаа дээрэ байха гэжэ еврейнүүдэй ахамадуудта зүбшэл үгэһэн хүниинь эгээл тэрэ Кайафа гэгшэ байгаа+. 15Иисусай хойноһоо Симон Петр, баһа нэгэ шабинь дахажа ябаа. Тэрэ шабинь ахамад санаартатай танил байһан дээрэһээ ахамад санаартын буусада Иисустай хамта оробо. 16•Харин Петр бартаагай саана үлэбэ. Удаань ахамад санаартатай танил шабинь газаа гаража, бартаагай үүдэ һахидаг зараса эхэнэртэй хөөрэлдөөд, Петрые хорёо соо оруулба.

17– Ши энэ хүнэй шабинь хаяаш? – гэжэ зараса эхэнэрынь Петрто хэлэбэ.

– Бэшэб даа, – гэжэ Петр харюусаа.

18Газаа хүйтэн байгаа. Зарасанар болон Бурхан Һүмын харуулшад гал түүдэг носоогоод, хажуудань дулаасажа һуугаа. Мүн Петршье тэдэнэй хажууда зогсоод, дулаасажа байгаа. 19•Тэрэ үедэнь ахамад санаарта Иисусай шабинар тухай, тэрэнэй һургаал номнол тухай Иисусһаа асуулта абажа байба.

20– Би бүгэдэ зоной урда сэхэ хэлэдэг һэнби. Би мүргэлэй гэрнүүд соо ба Бурхан Һүмэ соо хододоо һургаалаа номногшо һэм. Тэндэ бүхы еврейнүүд ерэдэг һэн, – гэжэ Иисус харюусаба. – Нюуса юумэ би огто хэлээгүйб+. 21Юундэ таанар намайе мүрдэжэ мүшхэжэ байна гээшэбта? Юу хэлэһэн тухаймни минии шагнагшадһаа һурыт, юун гэжэ хэлэһыемни тэдэ мэдэхэл.

22Иигэжэ хэлэхэдэнь, Иисусай хажууда зогсожо байһан харуулшадай нэгэниинь тэрэнэй нюурыень альгадаад:

– Ахамад санаартын урдаһаа юундэ иигэжэ дуугарнабши! – гэжэ зандаран хэлэбэ+.

23– Хэрбээ али-нэгэн буруу юумэ минии хэлээ һаа, ямар юумэниинь бурууб гэжэ намда хэлыш. Хэрбээ үнэн зүб юумэ хэлээ һаамни, ши намайе юундэ сохинобши, – гэбэ Иисус.

24Тиихэдэнь Анна Иисусые хүлеэтэй зандань ахамад санаарта Кайафада эльгээбэ[*]. 25Симон Петр газаа дулаасажа байба.

– Ши баһа Иисусай шабинь хаяаш? – гэжэ тэрээндэ хэлэбэд.

– Бэшэб, – гэжэ Петр харюусаба.

26– Сэсэрлиг соо шамайе Иисустай хамта байхыешни би хараа бэшэ һэн аалби? – гэжэ ахамад санаартын зарасанарай нэгэн асууба. Тэрэ зарасын түрэл болохо хүнэй шэхэ Петр һэлмээрээ таһа сабшаһан байгаа+.

27– Би шабинь бэшэб, – гэжэ Петр баһа мэлзэбэ. Тиигэмсээрнь эрэ тахяа дуугарба+.

Иисус Пиладай урда зогсобо

28•Эртэ үглөөгүүр еврейнүүд Иисусые удамаршын[*] ордондо Кайафаһаа асарба. Бэеэ бузарлахагүйн тула тэдэ римэй засаглагшын ордондо оробогүй, тэндэнь ороо һаа, тэдэндэ Паасхын зоог барижа болохогүй байгаа+. 29Тиимэһээ удамарша Пилат тэдэнтэй уулзахаяа гараба.

– Энэ хүниие таанар юун гэжэ зэмэлнэбта? – гээд тэрэ асууба+.

30– Хэрбээ гэм хээгүй һаань, бидэ энээниие шамда асархагүй һэмди, – гээд тэдэнь харюусаба.

31– Энээнээ өөһэдөө абаашаад, өөһэдынгөө хуулиин ёһоор шүүбэрилэгты, – гэбэ Пилат.

– Римэй засагаархин хүниие саазалха эрхэ бидэндэ олгоногүй ха юм, – гэжэ тэдэнь арсаба.

32Иигэжэ ямар үхэлөөр үхэхэ тухайгаа Иисусай хэлэһэн үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэбэ+. 33Пилат ордондоо дахин ороод, Иисусые дуудажа:

– Ши еврейнүүдэй хаан гүш? – гэжэ асууба+.

34– Нам тухай ши өөрөө тиигэжэ һанаһанаа хэлэнэ гүш, али ондоо хүнүүд шамда тиигэжэ хэлээ гү? – гээд Иисус һураба.

35– Би еврей аалби? Шинии өөрыншни нютагаархин, түрүү санаартан шамайе намда асаржа тушаагаа. Ямар тиимэ муу юумэ ши хээбши? – гэбэ Пилат.

36Иисус харюусаба:

– Минии хаан түрэ энэ дэлхэй дээрэхи засаг түрэдэл адли бэшэ юм. Хэрбээ минии хаан түрэ энэ дэлхэй дээрэхи засаг түрэдэл адли байгаа һаа, минии албатан намайе еврейнүүдэй ахамадуудай гарта оруулхагүй гэжэ оролдохо һэн. Минии мэдэлэй хаан түрэ энэ дэлхэй дээрэхи засаг түрэдэл адли бэшэ юм+.

37– Тиихэдээ ши яабашье һаа, хаан болоно хаяаш? – гэжэ Пилат асууба.

– Ши өөрөө намайе хаан гэнэш. Би үнэн зүйлые гэршэлхын тула түрэһэн, дэлхэйдэ ерэһэн байнаб. Үнэн зүйлые баримталагшад бултадаа минии хэлэһые дуулана, – гэбэ Иисус+.

38– Үнэн зүйл гэжэ юун бэ? – гээд Пилат асууба.

Иисусые саазалха шиидхэбэри гаргабад

Пилат дахин еврейнүүдтэй уулзахаяа гаража:

– Би энэ хүндэ зэмэ тохохо ямаршье баримта олоногүйб, – гэбэ. –+
39Паасхынтнай үедэ би нэгэ хүнииетнай таанарта саазаһаа сүлөөлжэ үгэдэгби – танайда тиимэ заншал бии ха юм. Еврейнүүдэй хааниие танда табихыемни хүсэнэ гүт+?

40– Үгы! Тэрээниие бэшэ! Бараббые бидэндэ таби! – гээд тэдэнь хашхаралдаба. Харин Барабба гэдэгынь үймүүлэгшэ байгаа.

19

19^1•Тиихэдэнь Пилат Иисусые ташуурдагты гэжэ захирба. 2Сэрэгшэдынь үүргэнээр гүрлөө гүрэжэ, толгой дээрэнь табиба, тэрээндэ улаан суба үмдэхүүлбэ. 3Иисуста дүтэлжэ ерээд:

– «Еврейнүүдэй хаан» мандаха болтогой! – гэлдэн, Иисусай нюур хасарые альгадана.

4Пилат дахин гаража, еврейнүүдтэ хандан:

– Тэрэниие таанадта харуулхамни. Таанар мэдэжэ байгты: би энэ хүндэ зэмэ тохохо ямаршье баримта олоногүйб, – гэбэ+.

5Тиихэдэнь Иисус ордон сооһоо гаража ерэбэ, хадхууртай үбһэн гүрлөө толгой дээрэнь табигданхай, улаан суба үмэдхүүлэнхэй байба.

– Тэрэ хүн энэл даа! – гэбэ Пилат.

6Теэд түрүү санаартан, харуулшад Иисусые хараад:

– Тэрээниие хэрээһэндэ хада, хэрээһэндэ хада! – гэжэ хашхаралдаба.

– Өөһэдөө барижа, энээнээ хэрээһэндэ хадагты! Би энээниие зэмэлхэ юумэ олоногүйб, – гэжэ тэдэндэ Пилат хэлэбэ.

7– Манай Хуулиин ёһоор энэ хүн үхэхэ ёһотой, юундэб гэхэдэ, өөрыгөө Бурханай Хүбүүн гэжэ айладхана, – гэжэ еврейнүүд харюусаба+.

8Пилат энээниие дуулаад, бүри ехээр айшаба. 9Дахин ордондоо ороод:

– Ши хаанаһаабши? – гэжэ Иисусһаа һураба.

Теэд Иисус харюусабагүй+.

10Тиихэдэнь Пилат:

– Намтай хөөрэлдэхэ дурагүй байна гүш? Би шамайе табюулхашье эрхэтэйб, саазалуулхашье эрхэтэйб – энээниие мэдэнэгүй гээшэ гүш? – гэбэ.

11– Хэрбээ дээрэһээ тиимэ эрхэ шамда үгтөөгүй һаа, ши намайе мэдэлдээ абажа заяандаашье шадахагүй һэнши. Тиимэһээ намайе шамда тушааһан хүнэй нүгэлынь бүришье ехэ юм+.

12Тиигэжэ хэлэхэдэнь, Пилат Иисусые хаалтаһаа сүлөөлхэ гэжэ оролдоһон байна. Теэд еврейнүүд:

– Хэрбээ ши энээниие табяа һаа, Римэй хаанай нүхэр бэшэш! Өөрыгөө хаан гээшэб гэдэг хүн хадаа императорай урдаһаа эсэргүүсэн тэмсэнэ гээшэ! – гэжэ хашхаралдаба+.

13Пилат энээнииень дуулаад, Иисусые ордон сооһоо гаргаһан бэеэрээ, заргашын һуудаг креслэдэ һууба. Энэнь «Шулуугаар дэбдигдэһэн газар» (еврей хэлээр «Габбата») гэжэ нэрэтэй. 14Энэ ушар Паасхын һайндэрэй урдахана, зургаан гарагай хахаддэрэй багаар болоо.

– Харагты даа, энэ таанарай хаан гээшэ! – гэжэ Пилат еврейнүүдтэ хандан хэлэбэ.

15– Үгы болог! Тонилог саашаа! Энээниие саазала! – гэжэ тэдэнь хашхаралдаба.

– Таанарай хааниие би саазалхамни гээшэ гү? – гэжэ Пилат асууба.

– Римэй хаанһаа бэшэ ондоо хаан маанадта байхагүй! – гэжэ түрүү санаартан харюусаба.

16Тиихэдэнь лэ Иисусые хэрээһэндэ хадажа саазалхыень Пилат зүбшөөһэн байна. Тиихэдэнь тэдэ Иисусые туужа абаашаба.

Иисусые хэрээһэндэ хадажа саазалба

Тиихэдэнь тэдэ Иисусые туужа абаашаба. 17•«Хохимой» (еврей хэлээр «Голгофо») гэжэ нэрэтэй газар хүрэтэр Иисус хэрээһэеэ бэе дээрээ үргэлөөд ябаха ёһотой байгаа. 18Тэндэ Иисусые хэрээһэндэ хадаад, һүүлдэ хэрээһыень бодхообо. Тэрээнтэй хамта үшөө хоёр хүниие: нэгыень баруун тээнь, нүгөөдыень зүүн тээнь, Иисусые дундань хэрээһэн дээрэ үргэбэ. 19Хабтагай модо бэлдээд, хэрээһэн дээрэнь хадаха гэжэ Пилат захирба. Тэрэ хабтагай дээрэнь: «Назаредэй Иисус, еврейнүүдэй хаан» гэжэ бэшээтэй байгаа. 20Тэрэниие олон еврейнүүд уншаа һэн. Юундэб гэбэл, Иисусай саазалуулһан газарынь городһоо холо бэшэ һэн, тэрэнь еврей, лата, грек хэлэнүүдээр бэшээтэй байгаа+. 21Еврейнүүдэй түрүү санаартан Пиладта иигэжэ хэлэһэн байнад:

– «Еврейнүүдэй хаан» гэжэ бү бэшэ! «Энэ хүн өөрыгөө еврейнүүдэй хаан гэдэг һэн» гэжэ бэшэ.

22– Юун гэжэ бэшээбиб, тэрээгээрээл байг, – гэжэ Пилат харюусаба.

23Сэрэгшэд Иисусые хэрээһэндэ хадажа саазалаад, тэрэнэй субые абажа, сэрэгшэдэй тоогоор – дүрбэн хэһэг болгожо, өөһэд хоорондоо хубааба. Зүйдэлгүйгөөр нэхэгдэһэн субыень баһа абаба.

24– Энээнииень бү шуулая, жээрэб хаяябди, хэндэмнай туданаб, тэрэ хүн абаха, – гэжэ өөһэд дундаа хэлсэбэ. Иигэжэ Нангин Бэшэг соо: «Минии хубсаһые хоорондоо хубаагаад абаа, минии хубсаһа тухай жээрэб хаяа» гэжэ бэшээтэй үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдээ. Сэрэгшэд иимэл юумэ хэһэн байгаа.

25Иисусай хэрээһэнэй хажууда тэрэнэй эжы, нагаса эжынь, Клопасай һамган Мария, мүн Магдалай Мария гэгшэд зогсожо байгаа һэн+. 26Иисус эжыгээ, эжынгээ хажууда зогсожо байһан өөрынгөө дуратай шабиие хараад, эжыдээ:

– Эжымни, энэ болбол шинии хүбүүн гээшэ, – гэжэ хэлэбэ+. 27Удаань шабидаа: – Энэ болбол шинии эжы гээшэ, – гэбэ.

Тииһэнэйнь хойно тэрэ шабинь Иисусай эжые гэртээ асаржа байлгаа.

Иисус нүгшэбэ

28•Болохо юумэн боложо дүүрэхын заха үзэгдэхые Иисус ойлгожо, Нангин Бэшэг соо бэшэгдэһэн мүрнүүдые хүсэлдүүлэн:

– Ундам хүрэнэ! – гэбэ.

29Тэндэ дүүрэн домбо соо гашуун архи байба. Сэрэгшэд бамбагар юумэн дээрэ тэрэ архиһаа адхаад, тэрэнээ иссоп ургамалай мүшэр дээрэ табяад, Иисусай уралда ойртуулба. 30Иисус тэрэ улаан архииень амсаад:

– Бүтэбэ даа! – гэжэ хэлэбэ. Тиин тархяа тонгойлгон, ами табиба.

31Тиихэдэ пятница, субботодо бэлдэхэ үдэр байгаа. Саазалуулһан хүнүүдэй бэеые субботын үдэр үлгөөтэй зандань байлгахагүй гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд оролдоо. Теэдшье тэрэ субботодо Паасхын ехэ һайндэр тудаа. Иимэ ушарһаа, саазалуулагшадай шэлбыень хуха сохёод, бэеыень хэрээһэнһээнь абхуулыт гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд Пиладые гуйба. 32Сэрэгшэд ерэжэ, Иисустай хамта саазалуулһан нэгэ хүнэйнь шэлбые хухалба, удаань хоёрдохи хүнэйхииень хухалба. 33Тиигээд Иисусай хажууда ерээд харахадань, тэрэ үхэшэһэн байба, тиимэһээ шэлбыень хухалбагүй. 34Гэбэшье нэгэ сэрэгшэнь тэрэнэй һүбээе жадаараа сүмэ хадхаба. Тиигэмсээрнь тэндэһээнь шуһан ба уһан гоожобо+. 35Таанарайшье үнэншэхын тула бараниие өөрынгөө нюдөөр хараһан хүн энээн тухай хөөрөө бэлэй. Тэрэ хүнэй гэршэлэн харуулһаниинь үнэн зүб юм, үнэн зүб юумэ хэлэнэб гэжэ тэрэ хүн мэдэнэ+. 36Тэрэнэй гансаханшье яһаниинь хухархагүй гэһэн Нангин Бэшэгэй үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэбэ+. 37Сүм хадхаһан хүнөө тэдэ хараха гэжэ Нангин Бэшэгэй баһа ондоо тээ хэлэгдэнэ.

Иисусые хүдөөлүүлһэн тухай

38•Энээнэй һүүлдэ Аримафейн Иосиф гэдэг хүн ерэжэ, Иисусай бэеые абаашаха зүбшөөл Пиладһаа гуйба (Иосиф еврейнүүдэй засагаархинһаа айжа байһан дээрэһээ Иисусай нюуса шабинь байгаа). Пилат тэрээндэ зүбшөөлөө үгэбэ. Иосиф Иисусай бэеые абаашаба+. 39Нэгэтэ һүни Иисуста ерэһэн Никодим мүнөө баһа ерэлсэбэ. Никодим зуугаад һүүнтэ[*] һайхан үнэртэй смирна ба алой ургамалнуудай шүүһэ асарба+. 40Тэдэ хоёр Иисусай шарилые һайхан хангалтай шүүһэндэ дэбтээһэн бүдөөр орёобо (еврейнүүд тиигэжэ хүдөөлүүлдэг заншалтай байгаа)+. 41Иисусай саазалуулһан һууриһаа холо бэшэ сэсэрлиг бии һэн, тэндэнь урдань хэнэйшье хэбтээгүй шэнэ агы нүхэн түхеэрэгдээд байгаа. 42Субботын урдахи үдэр һэн тула, мүн шэнэ агы нүхэн дүтэхэн байһан дээрэһээ, Иисусые тэрэ агы нүхэндэ хадаглаба.

20

Хооһон агы нүхэн

20^1•Гарагай нэгэнэй, воскресениин эртэ үглөөгүүр, газаа харанхы байхада, Магдалай Мария агы нүхэндэ дүтэлэн ерэхэдээ, тэрэнэй амһарыень хаагаад байһан шулуунайнь хажуу тээшээ болгогдоод байхые обёорон хараба+. 2Магдалай Мария Симон Петрто, мүн Иисусай дуратай байһан нүгөөдэ шабидань гүйжэ ошоод:

– Дээдын Эзэнэй шарилые агы нүхэнһөөнь абаашаһан байна, хайшань абаашаһыень бидэ мэдэнэгүйбди, – гэжэ тэдэндэ дуулгаба+.

3Петр ба нүгөөдэ шаби хоёрынь агы нүхэн тээшэ ошобо. 4Хоюулаа гүйбэшье, нүгөөдэ шабинь Петрһоо хурдан байһан дээрэһээ, агы нүхэнэй хажууда түрүүн гүйжэ ерээ. 5Тонгойгоод харахадань, тэндэ Иисусые хүдөөлүүлхэдээ орёоһон бүдынь лэ байба. Теэд агы нүхэ руу тэрэ оробогүй. 6Хойноһоонь Симон Петр гүйжэ ерээд, агы соонь ороходоо, бүдынь хэбтэхые хараба. 7Мүн толгойень бооһон бүд тэндэ байба. Теэд толгойень бооһон бүд бэеыень орёоһон бүдтэй хамта бэшэ, харин байһан байрадаа монсогойлоотой, амяараа хэбтээ. 8Агы нүхэндэ түрүүн гүйжэ ерэһэн нүгөөдэ шабинь баһа тэндэ ороод, тиимэ юумэ харахадаа, этигэбэ. 9Теэд Иисус үхөөд амидырха гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байһан зүйлые тэдэ шабинарынь үшөөл ойлгоногүй байгаа+. 10Тэдэ гэртээ бусаба.

Магдалай Мария Иисусые хараба

11•Мария агы нүхэнэй хажууда зогсоод уйлажа байба. Уйлажа байгаад, агы нүхэ руу тонгойжо харахадаа, 12иимэ юумэ обёорбо: Иисусай бэеын хэбтэһэн газарта Бурханай хоёр эльгээмэл сагаан хубсаһа үмдэнхэй һуужа һууба – нэгэниинь толгой таладань, нүгөөдэнь – хүлзүүр таладань һууба+.

13– Эхэнэр аа, ши юундэ уйлажа байнабши? – гэжэ тэдэ хоёрынь асууба.

– Багшымни шарилые агы нүхэн сооһоонь абаашаһан байна, хайшань абаашаһыень би мэдэнэгүйлби, – гэжэ Мария харюусаба.

14Тиигэжэ хэлээд, гэдэргээ эрьежэ харахадань, урдань Иисус зогсожо байба. Теэд Мария тэрэниие танибагүй+.

15– Эхэнэр аа, ши юундэ уйлажа байнабши? Хэниие бэдэрнэбши? – гэбэ Иисус.

Энэнь саад таригша байна гэжэ һанаад, Мария тэрээндэ:

– Эзэмни аа, хэрбээ тэрэнэй шарилые ши абаашаа һаа, хаана орхёобши – хэлыш, би тэрэнииень абаашахамни, – гэбэ+.

16– Мария! – гэбэ Иисус.

Мария гэдэргээ эрьен хараад:

– Раббуни! – гэжэ еврей хэлэн дээрэ хашхараад абаба (энэнь «багша» гэһэн удхатай үгэ).

17– Намайе бү бари! – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ. – Би Эсэгэдээ үшөө бусаагүй байнаб. Минии аха дүүнэртэ ошоод, «Би өөрынгөө, мүн таанарай Эсэгэдэ, өөрынгөө, мүн таанарай Бурханда бусанаб», – гэжэ хэлэ+.

18Магдалай Мария шабинартань ерээд:

– Би Дээдын Эзэниие харааб! – гэбэ.

Тиигээд Иисусай хэлэһэн үгэнүүдые тэдэндэ дамжуулан дуулгаба.

Шабинарынь амидырһан Иисустай уулзаба

19•Тэрэл үдэрэйнгөө үдэшэ, ондоогоор хэлэхэдэ, гарагай нэгэнэй үдэшэ шабинарынь суглараад, еврейнүүдэй ахамадуудһаа айжа, үүдээ шэбхэдээд һууба. Тэрэ үедэнь Иисус орожо, тэдэнэй дунда зогсоод:

– Амгалан тайбаниие таанадта айладханаб! – гэбэ.

20Тиигээд тэдээндээ гараа, һүбээгээ харуулба. Шабинарынь Дээдын Эзэнээ хараад, ехэ баярлаба.

21– Таанарта амгалан тайбан! – гэжэ Иисус дабтан мэндэшэлбэ. – Намайе Эсэгэмни эльгээгээ, баһа бишье таанараа эльгээнэб+.

22Тиигэжэ хэлэмсээрээ, Иисус тэдэн тээшээ үлеэгээд:

– Нангин Һүлдые тогтоон абагты!
23Хэнэй нүгэлые хүлисэнэбта,
тэрэнэй нүгэлынь хүлисэгдэхэ,
хэнэйхииень хүлисэнэгүйбта,
тэрэнэй нүгэлынь хүлисэгдэхэгүй, – гэжэ хэлэбэ+.

Фома Иисусые хараба

24Иисусай ерэхэдэ, арбан хоёр шабиинь нэгэн Фома (далда нэрэнь – Эхир) тэдэнтэй байлсаагүй һэн+.

25– Дээдын Эзэниие бидэ хараабди! – гэжэ Фомада бэшэ шабинарынь хэлэбэ.

– Тэрэнэй гарта хадааһаар хадаһанай шарха хараадүйдөө, тэрэ шарха руунь хургаяа хэжэ үзөөдүйдөө, һүбээгэйнь шархые гараараа барижа үзөөдүйдөө, би этигэхэгүйб! – гэжэ Фома харюусаба.

26Долоо хоноод, Иисусай шабинарынь дахин сугларба, мүнөө тэдэнтэй хамта Фомашье байлсаа. Үүдэнь хаалтатай байгаа. Иисус орожо ерээд, тэдэнэй урда зогсон:

– Таанарта амгалан тайбан! – гэбэ. 27Удаань Фомада хандажа: – Хургаяа үгэ! Энэ минии гарые барижа үзэ. Гараа һарбайгаад, һүбээгэйм шарха руу хэ! Юумэндэ һэжэг түрэхэеэ боли, этигэжэ яба! – гэбэ.

28– Дээдын Эзэмни, Бурхамни! – гэжэ Фома хашхараад абаба+.

29– Ши намайе харахадаал этигэбэш. Теэд намайе хараагүй аад, этигэһэн хүнүүд жаргалтай! – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ+.

30Мүн баһа ондоошье Иисусай бүтээһэн олон тоото гайхамшаг дүлгэ тэмдэгүүдые тэрэнэй шабинарынь хараһан байна. Энээн тухай энэ ном соо бэшэгдэбэгүй+. 31Теэд Иисус болбол Бурханай табисуурта, Бурханай Хүбүүн гэжэ таанарай этигэхын түлөө, Иисуста этигэдэгэйнгээ ашаар амиды ябахынтнай түлөө энэ бүхы юумэн бэшэгдэбэ гээшэ+.

21

Долоон шабинарынь Иисустай уулзаба

21^1Энээнэй удаа Тибериада нуурай[*] хажууда байһан шабинартаа Иисус дахин өөрыгөө үзүүлбэ. Энэ ушар иигээд болоһон байна+. 2Симон Петр, Эхир гэжэ ара нэрэтэй Фома, Галилейн Канаһаа гарбалтай Натанаил, Зэбэдэйн хүбүүд, Иисусай ондоо хоёр шабинар бултадаа сугларба+.

3– Би загаһа барихаяа ошохомни, – гэжэ Симон Петр тэдэндэ хэлээ.

– Бидэшье шамтай ошолсохомнай, – гэжэ бэшэниинь хэлэбэ.

Тэдэнэр онгосодо һуугаад, нуураар тамарба, теэд тэрэ һүни нэгэшье загаһа барибагүй. 4Үүр сайжа эхилхэдэ Иисус нуурай эрьедэ зогсожо байба. Теэд шабинарынь Иисусые танибагүй+.

5– Хүбүүд, загаһа бариба гүт? – гэжэ Иисус тэдэнһээ асууба.

– Баряагүйбди, – гэжэ тэдэнь харюусаба+.

6– Губшуураа онгосынгоо баруун тээнь хаягты, тиигээ һаа, барихат, – гэбэ Иисус.

Тэдэнь гүльмэеэ хаяба, тиихэдэнь гүльмэ соонь татажа гаргахын аргагүй олон загаһа орошоод байба+.

7– Энэ Дээдын Эзэн байна! – гэжэ Иисусай дуратай шабинь Петрто хэлэбэ.

Энэ Дээдын Эзэн байна гэжэ дуулахадаа, Симон Петр гадар хубсаһаа үмдөөд, уһа руу һүрэбэ. Энээнэй түрүүн Симон Петр загаһа барихаяа гадар хубсаһаа тайлаад байгаа+. 8Нүгөөдэ шабинарынь загаһатай гүльмэеэ хойноһоо шэрээд, онгосоороо эрье тээшэ тамарба. Нуурайнь эрье холо бэшэ һэн – зуугаад тухай метртэ байгаа. 9Уһанай эрьедэ гарахадаа, носожо байһан улаан сог, дээрэнь загаһа, хажуудань хилээмэ байхые шабинарынь хараба.

10– Мүнөө бариһан загаһанһаа үшөө нэгэ хэдые асарагты, – гэжэ Иисус тэдэндэ хэлэбэ.

11Симон Петр уһанай эрьедэ гараад, гүльмэеэ татажа гаргаба, тэндэнь зуун табин гурбан томо гэгшын загаһа дүүрэн ороод байба. Тиимэ олон загаһа ороод байбашье, гүльмэнь таһарбагүй.

12– Үглөөнэй хоол барихаяа һуугты, – гэбэ Иисус.

Ши хэн гээшэбши гэжэ тэрээнһээ асуухаяа шабинарай хэнииньшье зүрхэлбэгүй. Энэмнай Дээдын Эзэн байна гэжэ тэдэнь мэдээ ха юм. 13Иисус хажуудань ерэжэ, хилээмэ абаад, тэдэндээ хубааба, мүн загаһа хубаажа үгэбэ. 14Амидырһанайнгаа һүүлдэ шабинартаа Иисусай гурбадахияа өөрыгөө үзүүлхэдэнь, тиимэ ушар болоо һэн+.

Иисус Петр хоёр

15Тэдэнэй эдеэлһэн хойно Иисус Симон Петрто хандан:

– Иоаннай хүбүүн Симон, ши намда эдэнһээ бүри ехээр дуратай гүш? – гэжэ асууба.

– Тиимэ даа, Дээдын Эзэн, шамда минии дуратайе ши мэдэнэ ха юмши, – гэжэ Петр харюусаба.

– Минии хурьгадые харууһалжа бай, – гэбэ Иисус. 16Тэрээнһээ хоёрдохиёо: – Иоаннай хүбүүн Симон, ши намда дуратай гүш? – гэжэ һураба.

– Тиимэ даа, Дээдын Эзэн, шамда минии дуратайе ши мэдэнэ ха юмши, – гэжэ Петр харюусаба.

– Минии хонидые харууһалжа бай+.

17Иисус тэрээнһээ гурбадахияа:

– Иоаннай хүбүүн Симон, ши намда дуратай гүш? – гэжэ һураба.

Намда дуратай гүш гэжэ Иисусай гурбадахияа һурахадань, Петрой досоо уйдхартай байба.

– Дээдын Эзэн, ши бултыень мэдэжэ байналши. Шамда минии дуратайе ши мэдэнэ ха юмши, – гэжэ Иисуста Петр харюусаба.

Иисус тэрээндэ:

– Минии хонидые харууһалжа бай. 18Шамда үнэн зүбые хэлэнэб: залуу ябахадаа бүһэеэ ши өөрөө бүһэлөөд, дуратай тээшээ ошодог байгааш. Харин үтэлхэдэшни гарыешни уяад, шинии ошохо дурагүй байһан газарта шамайе хүтэлөөд абаашаха, – гэжэ хэлэбэ.

19Иигээд хэлэхэдээ, Петр ямар үхэлөөр үхэжэ Бурханиие алдаршуулхаб гэжэ Иисус ойлгуулһан байгаа. Тиигээд:

– Минии хойноһоо дахаад яба! – гэжэ Петрто хэлэбэ+.

Иисус ба тэрэнэй дуратай шабинь

20Петрой гэдэргээ эрьеэд харахадань, Иисусай дуратай шаби Петрой арада ябаба. Һүүлшын үдэшэ хоол барижа байха үедэ эгээл тэрэ шабинь Иисусай сээжэдэ толгойгоо налаад һуужа байһанаа: «Дээдын Эзэн аа! Шамайе хэн барижа үгэхэеэ байнаб?» – гэжэ һураа бэлэй+. 21Петр тэрэ шабииень хараад, Иисусһаа:

– Дээдын Эзэн аа, энэмнай яахань гээшэб? – гэжэ һураба.

22– Һөөргөө бусажа ерэтэрни энэ шабиингаа амиды байхые хүсөөшье һаамни, шамда ямар хэрэг байнаб? Ши минии хойноһоо дахаад яба! – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

23Тиимэл ушарһаа тэрэ шабинь үхэхэгүй гэһэн һураг бэшэнүүдэйнь дунда тараба. Теэд үхэхэгүй гэжэ Иисус хэлээгүй, харин: «Һөөргөө бусажа ерэтэрни энэ шабиингаа амиды байхые минии хүсөөшье һаамни, шамда ямар хэрэг байнаб?» – гэжэ хэлээ һэн.

24Тэрэл шабинь энээн тухай хөөрэһэн, эдэ бүгэдые бэшэһэн байна. Тэрэ шабиинь энэ гэршэ баримта үнэн зүб юм гэжэ бидэ мэдэнэбди+.

25Иисус үшөөшье олон хэрэгүүдые бүтээһэн байна. Хэрбээ эдэ бүгэдыень тодорхойгоор бэшээ һаа, тиимэ олон номууд бүхы дэлхэйдэшье багтахагүй һэн гэжэ һананаб+.

* Грек хэлэнһээ «Логос» гэһэн ойлгосо бидэ «Үгэ» гэжэ оршуулнабди. Энэ ойлгосо хадаа хүнэй хэлэһэн үгэһөө гадна, хүнэй ухаанда болбосоржо байһан ухаан бодол, али юумэнэй удха, теэдшье бодожо үзэхэ арга шадабари тэмдэглэдэг. Бурханай мүнхэ Үгэ болбол тэрэнэй Сэсэн ухаан, оюун бодол болон үгэ мүн. Тэрэ Үгын ашаар Бурхан юртэмсэ дэлхэйе бүтээгээ. Тэрэ Үгэ хүн бэе бэелжэ түрөө. Тэрэ болбол Иисус Христос, Бурханай Хүбүүн, өөрөө Бурхан мүн, тиин Эсэгэ Бурхан Нангин Һүлдэ хоёртой нэгэн хамта юм.

* Моисей болбол барлагууд байһан еврей зониие Египедһээ гаргажа, тэдэндэ Бурханай Хуули дамжуулжа үгэһэн еврей зоной хүтэлбэрилэгшэ болоно.

* Христос (грек үгэ, еврей хэлэн дээрэ «Машиах») – «түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Урдандаа еврейнүүд хаан, санаарта ба лүндэншын нэрэ хүндэдэ хүртэһэн хүниие миро гэжэ нэрэтэй тусхай ургамалай шүүһээр түрхидэг бэлэй. Энэнь иимэ ажал ябуулгада Бурханай үршөөл үгтэбэ гэһые гэршэлдэг байгаа. Бурханһаа эльгээгдэһэн арад зоной Абарагшые, үнинэй хүлеэгдэһэн Хааниие энэ үгөөр нэрлэдэг болонхой.

* Левидүүд болбол Бурхан Һүмэдэ ажал хэгшэ хүнүүд болоно.

* Фарисейнүүд болбол еврей шажанай шухала гурбан бүлгэмэй нэгэн болоно. Фарисейнүүд Моисейн Хуулиин бүхы зүйлнүүдые тодорхойгоор гүйсэдхэхые баадхажа, тэрээнһээ гадна, энэ Хуулиин бүхы зүйлнүүдые ажабайдалай элдэб ушарнуудта хэрэглэхэ талаар нарин нягта бэлэдхэл хэжэ байгаа.

* Паасха болбол Египедһээ гараһан үдэрэй дурасхалда хабар бүхэн тэмдэглэгдэдэг еврейнүүдэй ехэ һайндэр мүн.

* Еврей ба грек хэлэн дээрэ «һалхин» ба «һүлдэ» гэһэн ойлгосонууд нэгэ үгөөр, «үлеэхэ» ба «амилха» гэһэн ойлгосонууд баһа нэгэ үгөөр тэмдэглэгдэдэг.

* Моисейн еврей зонтой Египедһээ гаража сүл губяар ябахадань, харгы замай хүндэһөө боложо, арад зон Моисей ба Бурхан хоёрые зэмэлэн гэмэрэлдэбэ. Тиихэдэнь Бурхан тэдэн тээшэ олон хорото могойнуудые эльгээбэ. Могойдо хадхуулжа, олон хүнүүд үхөө. Хүн зон өөһэдынгөө гэмые һүүлдэ мэдэржэ, Моисейдэ ерэжэ гуйба: «Маанадһаа могойнуудые зайлуулхыень Бурханиие гуйгыш!» Моисейн Бурханда зальбархадань, Бурхан иимэ харюу үгөө: «Зэдээр могой бүтээжэ, ута модондо үлгөөд, тэрэнэй өөдэнь үргэ. Хорото могойдо хадхуулһан хэн нэгэн энэ зэд могойе харабал, амиды үлэхэ». Баран хэлэһээрнь лэ бүтэбэ.

* Энэ хэһэг зарим эхэ бэшэгүүдтэ үгы байдаг.

* Еврейнүүдэй Хуули субботые амаралтын үдэр гэжэ тоолоно. Нангин Бэшэг соо иигэжэ бэшэгдэнхэй: Бурхан зургаан үдэрэй туршада бүхы юртэмсэ дэлхэйе ургамал амитадтайнь, хүнүүдтэйнь зохёон бүтээнэ, долоодохи үдэртэнь бүхы хэрэгүүдһээ амарна. Долоон хоногой долоодохи үдэрые Бурханда зорюулха тухай захяа заабари – Моисейн Хуулиин эгээл шухала захяа заабаринуудай нэгэн болоно. Иисус энэ захяа заабариие болюулаагүй, гэбэшье үршөөл хайратай байхань субботын захяа заабариие нарин нягтаар гүйсэдхэһөө бүри шухала гэжэ харуулаа.

* Динари – римэй мүнгэн, хүлһэншэ хүдэлмэришэнэй нэгэ үдэрэй салин болодог байгаа.

* Ман (еврей үгэ) – еврей зоной сүл губяар ябахадаа ехээр үлдэжэ, Бурхан Моисей хоёрые зэмэлэн гэмэрэлдэхэдэ, Бурхан тэнгэриһээ хүүрхэй сагаан юумэ эльгээбэ. Еврейнүүд тэрэниие хилээмэнэй орондо эдижэ, «ман» гэжэ нэрлэһэн байна.

* Зарим нэгэн урданай бэшэгүүдтэ энэ хэһэг үгы байдаг, нүгөө заримандань ондоо газарта дайралдадаг.

* Эдэ үгэнүүдээр Хуушан Хэлсээндэ Бурхан өөрыгөө элирүүлнэ. Эдэнь Иисус Эсэгэ Бурхантай нэгэн хамта байхые баталан харуулна. Жэшээнь, энэ найруулга саашадаа 8:28; 8:58; 13:19; 18:5 бүлэгүүд соо дайралдана.

* Энээн тухай бүри тодорхойгоор һүүлдэ хэлэгдэхэ (12:1–8 харагты).

* «Сионой басаган» гэхэдээ Иерусалим тухай хэлэгдэнэ, юундэб гэбэл, Иерусалим хото Сион хада дээрэ оршоно.

* Римэйхинэй Кайафые ахамад санаартаар томилжо табихын урда тээнь ахамад санаартын үүргэ Анна гүйсэдхэжэ байгаа, тиин һолигдоһонойгоо һүүлээршье тэрэ хүн зоной дунда ахамад санаартын нэрэ хүндэтэй ябаа.

* Иудейдэ дүүрэн эрхэтэй Римэй засаглагша.

* Гушан гурбан килограммай тухай.

* Ондоогоор Галилейн далай гэжэ нэрлэгдэдэг.

+ 1:1 Гэршэлгэ 19:13, Иоанн 20:28, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:20, Филиппынхидтэ 2:6

+ 1:3 1 Коринф 8:6, Колоссынхидтэ 1:16, Евр 1:2

+ 1:4 Иоанн 5:26, Иоанн 11:25, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:2, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:11, Иоанн 8:12, Иоанн 9:5, Иоанн 12:46

+ 1:6 Мат 3:1, Марк 1:4, Лука 1:80, Лука 3:2

+ 1:7 Иоанн 3:26, Иоанн 5:33, Иоанн 10:41, Иоанн 20:31, Элшэнэрэй 19:4

+ 1:9 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:9

+ 1:11 Иоанн 5:43

+ 1:12 Мат 5:9, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:1, Римэйхиндэ 8:14

+ 1:13 Иоанн 3:3, Яковай хандалга 1:18

+ 1:14 Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:2, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:7, Тимофейдэ 1-дэхи 3:16, Евр 2:14

+ 1:15 Мат 3:11

+ 1:17 Иоанн 7:19, Иоанн 14:6

+ 1:18 Иоанн 6:46, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:12, Колоссынхидтэ 1:15, Тимофейдэ 1-дэхи 6:16

• 1:19 Мат 3:1-12, Марк 1:2-8, Лука 3:15-17
+ 1:20 Элшэнэрэй 13:25
+ 1:21 Мат 17:12-13, Лука 1:17,

+ 1:29 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:19, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:2, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:10

+ 1:31 Лука 1:17
+ 1:32 Мат 3:16, Марк 1:10, Лука 3:22
+ 1:33 Элшэнэрэй 1:5
+ 1:35 Мат 11:2, Марк 2:18, Лука 11:1
+ 1:36 Иоанн 1:29
+ 1:38 Иоанн 18:4, Иоанн 18:7
+ 1:40 Мат 4:18-20, Марк 1:16-20, Лука 5:2-11
+ 1:41 Иоанн 4:25

+ 1:42 Мат 16:18, Марк 3:16, Галадуудта 1:18, 1 Коринф 1:12

+ 1:44 Иоанн 12:21

+ 1:45 Иоанн 21:2, Лука 24:27, Мат 2:23, Лука 2:39

+ 1:47 Римэйхиндэ 9:6
+ 1:49 Мат 27:11, Мат 27:42, Иоанн 11:27
+ 2:1 Иоанн 4:46, Иоанн 21:2

+ 2:4 Марк 14:41, Иоанн 7:6, Иоанн 7:30, Иоанн 8:20, Иоанн 13:1

+ 2:6 Иоанн 3:25

+ 2:12 Марк 3:31, Марк 6:3, Иоанн 7:3, Элшэнэрэй 1:14, 1 Коринф 9:5, Галадуудта 1:19

• 2:13 Мат 21:12-13, Марк 11:15-17, Лука 19:45-46

+ 2:13 Иоанн 6:4, Иоанн 11:55
+ 2:16 Лука 2:49
+ 2:18 Иоанн 4:48, Иоанн 6:30, 1 Коринф 1:22

+ 2:19 Марк 8:31, Марк 14:58, Марк 15:29, Иоанн 10:18

+ 2:22 Лука 24:8, Иоанн 12:16
+ 2:23 Иоанн 11:45
+ 3:1 Иоанн 7:50, Иоанн 19:39

+ 3:5 Марк 16:16, Элшэнэрэй 2:38, Мат 5:20, 1 Коринф 15:50

+ 3:13 Иоанн 6:38, 1 Коринф 15:47, Эфесэйхиндэ 4:9

+ 3:14 Иоанн 8:28, Иоанн 12:32

+ 3:16 Римэйхиндэ 5:8, Эфесэйхиндэ 2:4, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:10

+ 3:17 Иоанн 8:15, Иоанн 12:47
+ 3:18 Марк 16:16
+ 3:19 Иоанн 1:4, Иоанн 8:12, Иоанн 7:7
+ 3:20 Эфесэйхиндэ 5:13
+ 3:22 Иоанн 4:1-2
+ 3:24 Мат 11:2, Марк 6:17-18, Лука 3:19-20
+ 3:25 Иоанн 2:6
+ 3:26 Иоанн 1:7, Иоанн 5:33
+ 3:27 1 Коринф 4:7
+ 3:28 Марк 1:2, Иоанн 1:20

+ 3:29 Мат 9:15, Мат 25:1-13, Гэршэлгэ 19:7, Гэршэлгэ 21:2, Мат 9:15, Марк 2:19

+ 3:33 Иоанн 8:26

+ 3:35 Мат 3:17, Мат 17:5, Иоанн 5:20

+ 3:36 Иоанн 5:24, Иоанн 6:40, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:12-13

+ 4:2 Иоанн 3:22
+ 4:3 Иоанн 2:11-12
+ 4:4 Лука 9:52-53
+ 4:14 Иоанн 7:38
+ 4:19 Иоанн 9:20
+ 4:22 Элшэнэрэй 13:23, Римэйхиндэ 3:1-2
+ 4:23 Римэйхиндэ 8:15, Эфесэйхиндэ 6:18,
+ 4:24 2 Коринф 3:17
+ 4:25 Иоанн 1:41, Мат 11:2,
+ 4:26 Иоанн 9:37

+ 4:34 Иоанн 5:30, Иоанн 6:38, Иоанн 9:4, Иоанн 14:31

+ 4:35 Мат 9:38, Лука 10:2

+ 4:36 1 Коринф 3:6-9

+ 4:42 Иоанн 1:29, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:14

+ 4:44 Мат 13:57, Марк 6:4, Лука 4:24
+ 4:45 Иоанн 2:23
+ 4:46 Иоанн 2:1, Иоанн 21:2, Иоанн 2:12
+ 4:48 Иоанн 2:18, Иоанн 6:30, 1 Коринф 1:22

+ 4:53 Мат 8:13, Элшэнэрэй 16:34, Элшэнэрэй 18:8

+ 4:54 Иоанн 2:11
+ 5:8 Мат 9:6-7, Марк 2:11, Лука 5:24
+ 5:16 Иоанн 15:20
+ 5:18 Иоанн 7:1, Филиппынхидтэ 2:6

+ 5:20 Мат 3:17, Мат 17:5, Иоанн 3:35, Иоанн 10:17, Иоанн 15:9, Иоанн 17:26

+ 5:21 Римэйхиндэ 8:11, 1 Коринф 15:45

+ 5:22 Иоанн 17:2, Элшэнэрэй 10:42

+ 5:23 Мат 10:40, Лука 10:16, Иоанн 13:20, Иоанн 15:23

+ 5:24 Иоанн 3:36, Иоанн 6:40, Иоанн 20:31, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:9-13, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:14

+ 5:25 Мат 27:52-53, Эфесэйхиндэ 2:1, Эфесэйхиндэ 2:5

+ 5:26 Иоанн 1:4, Иоанн 11:25, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:2, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:11

+ 5:28 Иоанн 11:25, Иоанн 11:43
+ 5:30 Марк 14:36, Иоанн 6:38, Иоанн 8:16
+ 5:31 Иоанн 8:13
+ 5:33 Иоанн 1:7, Иоанн 3:26, Иоанн 10:41
+ 5:35 Мат 5:16, Пётрой 2-дохи хандалга 1:19

+ 5:36 Иоанн 8:18, Иоанн 10:25, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:9

+ 5:39 Лука 24:27

+ 5:41 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:6

+ 5:43 Иоанн 10:25, Иоанн 12:12, Иоанн 1:11, Иоанн 3:11-12

+ 5:44 Иоанн 12:43

• 6:1 Мат 14:13-21, Марк 6:30-44, Лука 9:10-17

+ 6:4 Иоанн 2:13, Иоанн 11:55
+ 6:5 Иоанн 1:44,
+ 6:8 Иоанн 1:40, Иоанн 1:44
+ 6:11 Мат 15:36
+ 6:14 Мат 11:2-3, Иоанн 4:25, Иоанн 11:27
• 6:16 Мат 14:22-27, Марк 6:45-52
+ 6:29 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:23

+ 6:30 Мат 12:38, Иоанн 2:18, Иоанн 4:48, 1 Коринф 1:22

+ 6:34 Иоанн 4:15
+ 6:35 Иоанн 4:14, Иоанн 7:37
+ 6:37 Иоанн 17:6

+ 6:38 Иоанн 3:13, 1 Коринф 15:47, Марк 14:36, Иоанн 5:30

+ 6:39 Мат 18:14, Иоанн 10:28-29

+ 6:40 Иоанн 3:35, Иоанн 5:24, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:12-13

+ 6:42 Мат 13:55
+ 6:44 Иоанн 12:32
+ 6:46 Мат 11:27, Иоанн 1:18
+ 6:51 Иоанн 3:13, Мат 26:26-28

+ 6:53 Марк 14:22-24, 1 Коринф 10:16, 1 Коринф 11:27

+ 6:56 Иоанн 15:4-5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:24

+ 6:62 Марк 16:19, Лука 24:51, Элшэнэрэй 1:9
+ 6:63 2 Коринф 3:6
+ 6:64 Иоанн 13:11
+ 6:69 Марк 1:24
+ 6:70 Иоанн 13:2, Иоанн 13:27
+ 6:71 Иоанн 18:2-3
+ 7:1 Иоанн 5:18, Иоанн 8:37, Иоанн 11:53

+ 7:3 Марк 3:31, Марк 6:3, Иоанн 2:12, Элшэнэрэй 1:14, 1 Коринф 9:5, Галадуудта 1:19

+ 7:6 Марк 14:41, Иоанн 2:4, Иоанн 8:20, Иоанн 13:1

+ 7:7 Иоанн 15:18, Иоанн 3:19
+ 7:13 Иоанн 19:38
+ 7:16 Иоанн 8:28, Иоанн 12:49, Иоанн 14:10
+ 7:18 Иоанн 5:41, Иоанн 8:50
+ 7:19 Иоанн 1:17
+ 7:20 Марк 3:22, Иоанн 8:48, Иоанн 10:20
+ 7:23 Мат 12:2, Иоанн 5:16
+ 7:24 Иоанн 8:15
+ 7:27 Иоанн 8:14, Иоанн 9:29, Иоанн 19:9
+ 7:29 Мат 11:27, Иоанн 8:55

+ 7:30 Иоанн 10:39, Марк 14:41, Иоанн 2:4, Иоанн 7:6, Иоанн 8:20, Иоанн 13:1

+ 7:31 Иоанн 8:30
+ 7:33 Марк 14:7, Иоанн 14:19, Иоанн 16:5
+ 7:34 Иоанн 8:21-22, Иоанн 13:33

+ 7:37 Мат 11:28, Мат 5:6, Иоанн 4:14, Иоанн 6:35

+ 7:39 Элшэнэрэй 2:4
+ 7:40 Иоанн 1:21
+ 7:42 Мат 2:1, Лука 2:4-7
+ 7:43 Иоанн 9:16, Иоанн 10:19
+ 7:48 1 Коринф 1:20, 1 Коринф 2:8
+ 7:50 Иоанн 3:1, Иоанн 19:39
+ 8:6 Лука 11:54, Лука 20:20
+ 8:7 Римэйхиндэ 2:1, Римэйхиндэ 2:22
+ 8:11 Иоанн 5:14

+ 8:12 Лука 2:30, Иоанн 1:4, Иоанн 1:9, Иоанн 12:35

+ 8:13 Иоанн 5:31
+ 8:14 Иоанн 13:3, Иоанн 16:28, Иоанн 7:27
+ 8:15 Иоанн 3:17, Иоанн 7:24, Иоанн 12:47
+ 8:16 Иоанн 5:30, Иоанн 16:32

+ 8:18 Иоанн 5:36, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:9

+ 8:19 Мат 11:27, Иоанн 16:3

+ 8:20 Марк 14:41, Иоанн 2:4, Иоанн 7:6, Иоанн 13:1

+ 8:21 Иоанн 7:34-35, Иоанн 13:33

+ 8:23 Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:5, Иоанн 17:14

+ 8:26 Иоанн 15:15, Иоанн 3:33

+ 8:28 Иоанн 3:14, Иоанн 12:32, Иоанн 5:30, Иоанн 7:16

+ 8:29 Иоанн 4:34, Иоанн 6:38

+ 8:30 Иоанн 7:31

+ 8:32 Яковай хандалга 2:12, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:16, Римэйхиндэ 6:18, 1 Коринф 7:22, 2 Коринф 3:17, Галадуудта 5:1

+ 8:33 Мат 3:9

+ 8:34 Пётрой 2-дохи хандалга 2:19, Римэйхиндэ 6:16-20, Тидтэ 3:3

+ 8:35 Галадуудта 4:30
+ 8:37 Иоанн 5:18, Иоанн 7:1, Иоанн 11:53
+ 8:39 Лука 19:9

+ 8:44 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:8, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:10, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:12, 2 Коринф 11:3, Гэршэлгэ 12:9

+ 8:48 Марк 3:22, Иоанн 7:20
+ 8:49 Иоанн 5:23
+ 8:50 Иоанн 5:41, Иоанн 7:18
+ 8:51 Иоанн 5:24, Иоанн 11:26

+ 8:54 Евр 5:5, Иоанн 17:1, Элшэнэрэй 3:13, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17

+ 8:55 Иоанн 7:28-29
+ 8:56 Мат 13:17, Лука 17:22
+ 8:59 Иоанн 10:31
+ 9:4 Иоанн 4:34, Иоанн 11:9, Иоанн 12:35
+ 9:5 Иоанн 1:4, Иоанн 8:12, Иоанн 12:46
+ 9:6 Марк 7:33, Марк 8:23
+ 9:7 Лука 13:4
+ 9:14 Иоанн 5:9
+ 9:16 Иоанн 7:43, Иоанн 10:19
+ 9:17 Иоанн 4:19, Иоанн 6:14
+ 9:22 Иоанн 7:13, Иоанн 12:42, Иоанн 16:2
+ 9:29 Иоанн 7:27, Иоанн 8:14
+ 9:37 Иоанн 4:26
+ 9:40 Римэйхиндэ 2:19
+ 9:41 Иоанн 15:22, Яковай хандалга 4:17
+ 10:6 Марк 6:52, Марк 8:17

+ 10:11 Евр 13:20, Иоанн 15:13, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:16

+ 10:12 Мат 7:15, Элшэнэрэй 20:29
+ 10:15 Мат 11:27
+ 10:16 Иоанн 11:52, Лука 12:32
+ 10:17 Мат 3:17, Иоанн 5:20
+ 10:18 Иоанн 2:19
+ 10:19 Иоанн 7:43, Иоанн 9:16
+ 10:20 Марк 3:22, Иоанн 7:20, Иоанн 8:48,
+ 10:23 Элшэнэрэй 3:11, Элшэнэрэй 5:12
+ 10:24 Мат 26:63, Иоанн 1:24-25, Иоанн 1:41
+ 10:25 Иоанн 5:36
+ 10:28 Иоанн 3:16, Иоанн 17:12
+ 10:30 Иоанн 17:11
+ 10:31 Иоанн 8:59
+ 10:33 Мат 9:3
+ 10:36 Иоанн 3:17, Марк 2:7, Марк 14:64
+ 10:38 Иоанн 14:10
+ 10:39 Лука 4:30, Иоанн 7:30
+ 10:40 Иоанн 1:28
+ 10:41 Иоанн 1:7, Иоанн 3:26, Иоанн 5:33
+ 10:42 Иоанн 7:31
+ 11:1 Лука 10:38-39
+ 11:2 Иоанн 12:3
+ 11:8 Иоанн 8:59, Иоанн 10:31
+ 11:9 Иоанн 9:4, Иоанн 12:35
+ 11:11 Мат 9:24, Марк 5:39,

+ 11:16 Мат 10:3, Марк 3:18, Лука 6:15, Иоанн 14:5, Иоанн 20:24, Иоанн 21:2, Элшэнэрэй 1:13, Иоанн 13:37

+ 11:24 Лука 14:14, Иоанн 5:29, Иоанн 6:39

+ 11:25 Иоанн 1:4, Иоанн 5:26, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:2, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:11

+ 11:26 Иоанн 5:24, Иоанн 8:51

+ 11:27 Мат 11:2, Иоанн 1:49, Мат 16:16, Марк 8:29

+ 11:35 Лука 19:41
+ 11:37 Иоанн 9:6-7
+ 11:38 Мат 27:60
+ 11:41 Иоанн 17:1
+ 11:42 Иоанн 3:17
+ 11:43 Иоанн 5:28
+ 11:44 Иоанн 5:28
• 11:45 Мат 26:1-5, Марк 14:1-22, Лука 22:1-2
+ 11:45 Иоанн 2:23
+ 11:50 Иоанн 18:14
+ 11:51 Марк 10:45

+ 11:52 Иоанн 10:16, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:2

+ 11:53 Марк 14:1, Иоанн 5:18, Иоанн 7:1, Иоанн 8:37

+ 11:55 Иоанн 2:13, Иоанн 6:4,
+ 11:57 Иоанн 7:11
• 12:1 Мат 26:6-13, Марк 14:3-9, Лука 7:36-50

+ 12:1 Иоанн 11:55, Мат 21:17, Иоанн 11:1, Иоанн 11:18

+ 12:2 Лука 10:38
+ 12:3 Иоанн 11:2
+ 12:6 Иоанн 13:29
+ 12:9 Иоанн 11:44

• 12:12 Мат 21:4-9, Марк 11:7-10, Лука 19:35-38

+ 12:15 Мат 21:4-5
+ 12:16 Иоанн 2:22
+ 12:19 Иоанн 11:47-48
+ 12:21 Иоанн 1:44
+ 12:23 Иоанн 2:4, Иоанн 17:1
+ 12:24 1 Коринф 15:36
+ 12:25 Мат 10:39, Лука 14:26
+ 12:27 Марк 14:34, Иоанн 13:21
+ 12:28 Марк 1:11, Марк 9:7
+ 12:29 Элшэнэрэй 23:9
+ 12:30 Иоанн 11:42

+ 12:31 Иоанн 16:11, 2 Коринф 4:4, Колоссынхидтэ 2:15

+ 12:32 Иоанн 3:14, Иоанн 8:28, Иоанн 6:44

+ 12:33 Иоанн 18:32

+ 12:35 Иоанн 1:4, Иоанн 8:12, Эфесэйхиндэ 5:8, Иоанн 9:4, Иоанн 11:9, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:6

+ 12:36 Лука 16:8, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:5

+ 12:38 Римэйхиндэ 10:16

+ 12:40 Мат 13:15, Марк 4:12, Элшэнэрэй 28:27

+ 12:42 Иоанн 3:1, Иоанн 9:22, Иоанн 16:2
+ 12:43 Иоанн 5:44
+ 12:44 Мат 10:40, Иоанн 13:20, Иоанн 14:1
+ 12:45 Иоанн 14:9
+ 12:46 Иоанн 1:4, Иоанн 8:12, Иоанн 9:5
+ 12:47 Иоанн 3:17, Иоанн 4:42, Иоанн 8:15

+ 13:1 Иоанн 12:1, Марк 14:41, Иоанн 2:4, Иоанн 7:6, Иоанн 8:20

+ 13:2 Иоанн 6:70

+ 13:3 Мат 11:27, Иоанн 17:2, Иоанн 8:14, Иоанн 16:28

+ 13:5 Мат 20:28, Лука 22:27

+ 13:8 1 Коринф 6:11, Эфесэйхиндэ 5:26, Тидтэ 3:5, Евр 10:22

+ 13:10 Иоанн 15:3

+ 13:11 Иоанн 6:64, Иоанн 18:2

+ 13:13 Мат 7:22, Мат 23:8, Лука 6:46, Филиппынхидтэ 2:11

+ 13:14 Тимофейдэ 1-дэхи 5:10
+ 13:15 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:21
+ 13:16 Лука 6:40, Иоанн 15:20

+ 13:17 Мат 24:46, Лука 11:28, Яковай хандалга 1:22, Римэйхиндэ 2:13

• 13:18 Мат 26:21-25, Марк 14:18-21, Лука 22:21-23

+ 13:18 Иоанн 6:70,
+ 13:19 Марк 13:23, Иоанн 14:29, Иоанн 16:4
+ 13:20 Мат 10:40, Лука 10:16, Иоанн 12:44
+ 13:21 Марк 14:34, Иоанн 12:27

+ 13:23 Иоанн 19:26, Иоанн 20:2, Иоанн 21:7, Иоанн 21:20

+ 13:29 Иоанн 12:6
+ 13:31 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:11
+ 13:32 Иоанн 17:1, Иоанн 17:5
+ 13:33 Иоанн 7:34, Иоанн 8:21

+ 13:34 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:7-8, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:11, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:5, Иоанн 15:12

• 13:36 Мат 26:31-35, Марк 14:27-31, Лука 22:31-34

+ 13:37 Иоанн 11:16, Иоанн 21:19
+ 13:38 Иоанн 18:27
+ 14:1 Иоанн 12:44

+ 14:3 Иоанн 14:1, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:17

+ 14:5 Иоанн 11:16
+ 14:6 Иоанн 1:17, Иоанн 11:25, Евр 10:20
+ 14:8 Иоанн 1:43, Иоанн 12:21
+ 14:9 Иоанн 12:45
+ 14:10 Иоанн 10:38
+ 14:11 Иоанн 5:36
+ 14:12 Иоанн 8:14, Иоанн 13:3, Иоанн 16:28

+ 14:14 Мат 7:7-8, Марк 11:24, Иоанн 15:16, Иоанн 16:23, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:22

+ 14:15 Мат 28:20, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:3, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:6, Римэйхиндэ 13:10

+ 14:16 Иоанн 15:26, Иоанн 16:13
+ 14:17 1 Коринф 2:14, Элшэнэрэй 2:4
+ 14:19 Иоанн 7:33
+ 14:21 Иоанн 16:27
+ 14:22 Лука 6:16, Элшэнэрэй 1:13
+ 14:23 Гэршэлгэ 3:20

+ 14:26 Иоанн 15:26, Иоанн 16:13, 1 Коринф 2:10, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:20, Лука 24:49

+ 14:27 Филиппынхидтэ 4:7, Колоссынхидтэ 3:15

+ 14:28 Иоанн 14:1-2, 1 Коринф 11:3, 1 Коринф 15:24

+ 14:29 Марк 13:23, Иоанн 13:19
+ 14:30 Иоанн 12:31, Эфесэйхиндэ 2:2
+ 15:2 Мат 3:10, Мат 7:19
+ 15:3 Иоанн 13:10
+ 15:4 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:6

+ 15:5 Римэйхиндэ 11:17, Иоанн 6:56, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:24, Марк 4:20

+ 15:6 Мат 13:42
+ 15:7 Иоанн 14:14
+ 15:9 Мат 3:17, Иоанн 5:20

+ 15:11 Иоанн 3:29, Иоанн 16:24, Иоанн 17:13, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:4, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:12

+ 15:12 Иоанн 13:34

+ 15:13 Иоанн 10:11, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:16, Римэйхиндэ 5:7-8, Эфесэйхиндэ 5:2

+ 15:14 Марк 3:35

+ 15:15 Иоанн 3:32, Иоанн 8:26

+ 15:16 Мат 7:7-8, Марк 11:24, Иоанн 14:14, Иоанн 16:23

+ 15:17 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:7, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:11, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:5

+ 15:18 Марк 13:13, Иоанн 7:7, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:13

+ 15:19 Иоанн 8:23, Иоанн 17:14

+ 15:20 Мат 10:24, Лука 6:40, Иоанн 13:16, Иоанн 5:16, 1 Коринф 4:12, 2 Коринф 4:9, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:15, Тимофейдэ 2-дохи 3:12

+ 15:22 Иоанн 9:41
+ 15:23 Иоанн 5:23
+ 15:24 Иоанн 7:31, Иоанн 10:37

+ 15:26 Иоанн 14:17, Иоанн 16:13, Элшэнэрэй 5:32, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:6-8

+ 15:27 Лука 24:48, Иоанн 19:35, Элшэнэрэй 1:8

+ 16:2 Иоанн 9:22, Иоанн 12:42, Элшэнэрэй 8:1, Элшэнэрэй 9:1, Элшэнэрэй 26:9

+ 16:3 Иоанн 18:19
+ 16:4 Марк 13:23, Иоанн 13:19, Иоанн 14:29
+ 16:5 Иоанн 7:33, Иоанн 14:12
+ 16:7 Иоанн 15:26
+ 16:9 Иоанн 8:24
+ 16:11 Иоанн 12:31, Колоссынхидтэ 2:15

+ 16:13 Иоанн 14:17, Иоанн 15:26, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:20, 1 Коринф 2:10

+ 16:15 Иоанн 17:10
+ 16:16 Иоанн 7:33
+ 16:20 Мат 9:15
+ 16:22 2 Коринф 6:10

+ 16:23 Мат 7:7-8, Марк 11:24, Иоанн 14:14, Иоанн 15:16

+ 16:24 Иоанн 3:29, Иоанн 15:11, Иоанн 17:13, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:12

+ 16:25 Марк 8:32
+ 16:27 Иоанн 14:21
+ 16:28 Иоанн 8:14, Иоанн 13:3
+ 16:30 Иоанн 2:24-25
+ 16:32 Мат 26:31, Марк 14:27, Иоанн 8:16

+ 16:33 Иоанн 14:27, Колоссынхидтэ 3:15, Римэйхиндэ 8:37, Гэршэлгэ 3:21

+ 17:1 Иоанн 11:41, Иоанн 2:4, Иоанн 12:23, Иоанн 8:54, Иоанн 13:32

+ 17:2 Мат 28:18, Иоанн 5:22, Иоанн 13:3
+ 17:5 Иоанн 1:1-2
+ 17:8 Иоанн 6:69
+ 17:9 Лука 22:32
+ 17:10 Иоанн 16:15,
+ 17:11 Иоанн 10:30

+ 17:12 Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:3, Иоанн 13:2, Иоанн 10:28

+ 17:13 Иоанн 3:29, Иоанн 15:11, Иоанн 16:24, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:12

+ 17:14 Иоанн 8:23, Иоанн 15:19
+ 17:15 Мат 6:13
+ 17:18 Иоанн 20:21
+ 17:22 Римэйхиндэ 8:30
+ 17:24 Иоанн 14:3
+ 17:25 Иоанн 8:55, Иоанн 10:15
+ 17:26 Мат 3:17, Иоанн 5:20

• 18:1 Мат 26:47-56, Марк 14:43-50, Лука 22:47-53

+ 18:1 Мат 26:36
+ 18:2 Лука 22:39
+ 18:3 Элшэнэрэй 1:16
+ 18:4 Иоанн 13:1, Иоанн 1:38, Иоанн 20:15
+ 18:9 Иоанн 17:12
+ 18:10 Лука 22:38
+ 18:11 Марк 10:38, Марк 14:36

• 18:12 Мат 26:57-58, Марк 14:53-54, Лука 22:54

+ 18:13 Лука 3:2, Элшэнэрэй 4:6

+ 18:14 Иоанн 11:50

• 18:16 Мат 26:69-70, Марк 14:66-68, Лука 22:55-57

• 18:19 Мат 26:59-66, Марк 14:55-64, Лука 22:66-71

+ 18:20 Иоанн 7:26
+ 18:22 Элшэнэрэй 23:2, Элшэнэрэй 23:4
+ 18:26 Иоанн 18:10

+ 18:27 Мат 26:64, Марк 14:72, Лука 22:60, Иоанн 13:38

• 18:28 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Марк 15:1-5, Лука 23:1-5

+ 18:28 Элшэнэрэй 10:28,

+ 18:29 Лука 3:1, Лука 13:1, Элшэнэрэй 3:13, Элшэнэрэй 4:27, Тимофейдэ 1-дэхи 6:13

+ 18:32 Марк 10:33, Иоанн 12:33
+ 18:33 Мат 2:2
+ 18:36 Иоанн 8:23, Иоанн 17:14

+ 18:37 Иоанн 3:11, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:6

+ 18:38 Лука 23:41, Евр 4:15

+ 18:39 Марк 15:6-7

• 19:1 Мат 27:15-31, Марк 15:6-20, Лука 23:13-25

+ 19:4 Лука 23:41, Евр 4:15
+ 19:7 Иоанн 10:36,
+ 19:9 Элшэнэрэй 8:32-33
+ 19:11 Иоанн 18:2, Иоанн 18:14
+ 19:12 Элшэнэрэй 3:13

• 19:17 Мат 27:32-44, Марк 15:21-32, Лука 23:26-43

+ 19:20 Евр 13:12
+ 19:25 Лука 24:18, Лука 8:2
+ 19:26 Иоанн 13:23

• 19:28 Мат 27:45-56, Марк 15:33-41, Лука 23:44-49

+ 19:34 Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:6

+ 19:35 Иоанн 15:27, Элшэнэрэй 1:8, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:1-3, Гэршэлгэ 1:2

+ 19:36 Мат 1:23, Мат 21:4, Мат 26:56

• 19:38 Мат 27:57-61, Марк 15:42-47, Лука 23:50-56

+ 19:38 Иоанн 7:13
+ 19:39 Иоанн 3:1, Иоанн 7:50, Мат 2:11
+ 19:40 Иоанн 11:44
• 20:1 Мат 28:1-10, Марк 16:1-8, Лука 24:1-12
+ 20:1 Лука 8:2
+ 20:2 Иоанн 13:23
+ 20:9 Лука 24:27
• 20:11 Марк 16:9-11
+ 20:12 Лука 24:4, Элшэнэрэй 1:10
+ 20:14 Лука 24:16, Лука 24:31, Иоанн 21:4
+ 20:15 Иоанн 1:38, Иоанн 18:4
+ 20:17 Мат 28:10, Римэйхиндэ 8:29, Евр 2:11

• 20:19 Мат 28:16-20, Марк 16:14-18, Лука 24:36-49

+ 20:21 Иоанн 17:18
+ 20:23 Мат 16:19, Мат 18:18
+ 20:24 Иоанн 11:16

+ 20:28 Иоанн 1:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:20, Филиппынхидтэ 2:6

+ 20:29 Марк 15:32, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:8

+ 20:30 Иоанн 21:25

+ 20:31 Мат 14:33, Лука 1:35, Иоанн 1:7, Элшэнэрэй 19:4, Иоанн 3:14-15, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:13

+ 21:1 Иоанн 6:1

+ 21:2 Иоанн 11:16, Иоанн 14:5, Иоанн 20:24, Иоанн 1:45, Иоанн 2:1, Мат 4:21, Лука 5:10

+ 21:4 Лука 24:16, Лука 24:31, Иоанн 20:14
+ 21:5 Лука 24:41
+ 21:6 Лука 5:4
+ 21:7 Иоанн 13:23
+ 21:14 Иоанн 20:19, Иоанн 20:26

+ 21:16 Элшэнэрэй 20:28, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:1

+ 21:19 Иоанн 13:37, Пётрой 2-дохи хандалга 1:14

+ 21:20 Иоанн 13:23, Иоанн 13:25

+ 21:22 Мат 16:27, Марк 9:1

+ 21:24 Иоанн 15:27, Иоаннай 3-дахи хандалга 1:12

+ 21:25 Иоанн 20:30

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Иоанн

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков